Ieder jaar bezoeken zo’n 35.000 zeeschepen en 130.000 binnenvaartschepen de Rotterdamse haven. Het Havenbedrijf begeleidt dit scheepvaartverkeer dag en nacht met behulp van tien moderne patrouillevaartuigen, de zogenaamde RPA-schepen en een high tech verkeersbegeleidend systeem.

Ongeveer de helft van de 350 miljoen ton goederen, die jaarlijks worden overgeslagen, bestaat uit gevaarlijke en schadelijke stoffen. Tijdens het verblijf in de haven bezoeken inspecteurs van de Divisie Havenmeester (onderdeel van het Havenbedrijf Rotterdam N.V.) deze schepen. Zij controleren onder meer of de schepen worden gelost en geladen volgens de geldende regels.

Het garanderen van de veiligheid en orde is een omvangrijke taak. In december 2002 is een internationale standaard ontwikkeld voor een betere beveiliging van zeeschepen en havenfaciliteiten: de Port Security code (ISPS) . Dit betekent dat bedrijven met een terminal of een laad- en loskade een beveiligingsplan moeten maken op basis van een risicoanalyse. Een team van deskundigen van politie, douane en het Havenbedrijf Rotterdam N.V. beoordeelt het plan. Ook voor bepaalde zeeschepen is een beveiligingsplan verplicht.

Veiligheid vereist een goede samenwerking – zowel op het land als op het water. Met het bedrijfsleven, maar ook met de Douane, Zeehavenpolitie, Gemeentelijke Brandweer, Gemeentelijke Hulpdienst bij Ongevallen en Rampen en de DCMR (Milieudienst Rijnmond). De DCMR verleent bijvoorbeeld vergunningen aan bedrijven en controleert de naleving van de (milieu)regels. Ook werken de genoemde partijen samen bij het voorkomen en bestrijden van incidenten.