Daar was laatst een meisje loos

Eerste vrouwelijke student aan de Hogere Zeevaartschool

Als eerste vrouwelijke student aan de Hogere Zeevaartschool in Rotterdam was Marja Tiemens-Idzinga (1954) een pionier. Ook op zee. Naar een patroon van het stewardessenuniform van de KLM, werd haar eerste matrozenpak gemaakt.

Het meest indrukwekkende dat Marja meemaakte tijdens haar vele tochten over de wereldzeeën met de vloot van Esso? Misschien wel dat moment in 1983 waarop zij als stuurman op wacht staat en een stip aan de horizon van de Zuid-Chinese zee ziet verschijnen. ‘Ik dacht eerst dat het een mangrovebos was’, blikt ze terug. Maar al snel verandert de stip in een klein bootje met zes Vietnamese vluchtelingen. Marja en de bemanningsleden vissen ze uit zee, nu wonen ze in Purmerend. Jaren later is Marja aanwezig op het huwelijk van een van hen. De eerste zin uit de huwelijksspeech: ‘Als die mevrouw mij niet gezien had, had ik hier nooit gestaan.’

KNECHTJE
Haar passie voor het varen begint al voor haar zestiende in Burghsluis. Daar ligt het schip van haar moeder, een klein vrachtschip (beurtvaarder), omgebouwd tot zeesportvisserijschip. ‘Mijn vader is het bedrijf gestart, maar heeft de eerste reis nooit gemaakt, hij is overleden. Dus mijn moeder had een knechtje nodig.’ Marja doet van alles: schip losgooien, ten anker gaan, aas uitdelen, schoonspuiten. Doordeweeks gaat ze naar school en in haar vrije tijd helpt ze op het schip. Marja wil naar de Hogere Zeevaartschool Rotterdam, maar dat is niet vanzelfsprekend. Ze moet op gesprek komen bij wijlen directeur Polak. ‘Of ik andere dingen niet leuker vond. Ik dacht alleen maar: wat een zeurpiet, ik wil varen!’ Marja weet directeur Polak te overtuigen en begint in 1970 als de eerste vrouwelijke nautische student.

VLIEGENDE NON
Studenten aan de Hogere Zeevaartschool zijn in die tijd verplicht een uniform te dragen. Maar uniformen voor vrouwen bestaan dan nog niet. De winkel van Jos Cohen (leverancier maritieme kleding) heeft nog wel wat liggen. Het patroon van een oud uniform van de KLM, inclusief cape en aangepaste politiepet. ‘Ik ben geen vliegende non! En op mijn brommer gaat die cape niet werken.’ Marja is het onpraktische pakje snel zat. In ruil voor een interview krijgt ze van een Duitse krant een op maat gemaakt uniform. ‘Met veel zakken, ik ga natuurlijk niet heel de tijd met een tas lopen.’

ZOEN
Marja laat niet veel los over haar tijd aan boord als vrouw. ‘Je moet gewoon zorgen dat je heel goed wordt, dan kan niemand op je mopperen. Natuurlijk word je uitgeprobeerd.’ Humor en hard werken staan voor haar centraal. Zo begeleidt Marja in Ras Tanura in Saoedi Arabië samen met een matroos de loods naar de loodsladder, een van de taken van de stuurmansleerling. ‘De loods zegt tegen mij: ik mag u toch zeker ook wel een afscheidszoen geven. Mijn antwoord: dat mag zeker, maar dan moet u dat ook bij de matroos doen. Ik heb nog nooit een loods zo snel van de ladder zien klimmen!’

WALLEVEN
Na meer dan dertien jaar varen begint haar ‘walleven’. Nu werkt ze dagelijks aan de verbetering van wet- en regelgeving. ‘Ik lever een bijdrage aan de bescherming van het mariene milieu, maar weet ook goed wat wel en niet werkt in de praktijk.’ Het leven aan wal bevalt Marja goed. De verbinding met de maritieme wereld blijft. ‘Je bent met het sopje overgoten en hoe hard je ook boent, het gaat er nooit meer af.’

PASPOORT
Naam: Marja C. Tiemens-Idzinga
Geboortedatum: 2 juli 1954
Geboren en getogen: Vlaardingen
Burgerlijke status: Getrouwd in 1977 met Nico Tiemens (3 september 1945). Ontmoet op het schip de Esso Europoort in 1975, Nico was elektricien.
Opleiding: Stuurmansleerling aan de Hogere Zeevaartschool Rotterdam 1970- 1973. Eerste vrouwelijke nautische student en beste student van haar afstudeerjaar.

CARRIÈRE

  • Opleidingsschip Prinses Margriet 1970-1973 en
    vakantiereis Holland-Amerika Lijn 1972
  • Esso Tankvaart Maatschappij/ Esso Tankvaart
    Nederlandse Antillen 1973-1985 (o.a. Dubai, Genua,
    Kaapstad, Singapore, Aruba, Rotterdam)
  • Eerste rang in 1985 (bevoegdheid om als gezagvoerder te varen)
  • Eerste baan aan wal: nautisch expert bij de Scheepvaartinspectie 1985
  • Huidige functie: senior beleidsmedewerker / IMO coördinator
    milieu (IMO staat voor Internationale Maritieme Organisatie) bij het
    ministerie van Infrastructuur en Milieu en heeft haar eigen bedrijf waar
    kennisoverdracht centraal staat.