Van vervallen haven tot hippe hotspot

  • In Merwe-Vierhavens (M4H) veranderen oude pakhuizen in werkplaatsen
  • Straks drijven er misschien ook woningen op het water
  • Van stukgoedhaven tot nieuwe hotspot M4H

TOEN:

KISTEN EN KRATTEN OP DE KADE
Midden jaren dertig moet de Merwehaven net zo’n spiksplinternieuwe indruk hebben gemaakt als de puntgave terminals op Maasvlakte 2 nu. Deze haven werd in de jaren 1927-1930 speciaal aangelegd voor de overslag van ‘stukgoed’, zoals groenten en fruit, verpakt in kisten, kratten, vaten of balen. Merwehaven bouwde zo voort op het succes van de vier nabijgelegen havens (snap je hem, ‘Vierhavens’) die eerder waren aangelegd.

ARBEIDSINTENSIEF
Het zinderde van de havenactiviteiten in dit gebied op de noordoever van de Maas. Overal liepen havenarbeiders af en aan, sjouwend met kisten, kratten of balen. Ondertussen maakten kranen overuren om de scheepsruimen te legen of te vullen. Containers waren nog niet uitgevonden, dus alle goederen moesten per zak, krat of kist worden gelost.

BEDERFELIJKE WAREN
Sinds de ingebruikname gingen er allerlei soorten exotisch fruit over de kades. Dat aandeel steeg aanzienlijk toen Cornelis Swarttouw hier in 1947 een gigantische loods met een verwarmingsinstallatie opende. Voor het eerst was het mogelijk om de temperatuur in de loods te regelen, waardoor bederfelijke waren langer goed bleven. Toen ook Blaauwhoedenveem een koelhuis in gebruik nam, groeide de Merwehaven na de oorlog uit tot dé fruithaven, waar groenten, fruit en sappen uit Zuid-Afrika en Zuid- Amerika (vooral Chili) hun weg vonden richting het Europese achterland.

REEFERS
Tot halverwege de jaren negentig leidde deze fruithaven een bloeiend bestaan. Maar met de opmars van gekoelde containers (‘reefers’) verplaatste de fruithandel zich grotendeels naar de containerterminals elders in de haven. Veel bedrijven vertrokken en het verval zette eind jaren negentig in. De ooit zo bloeiende fruithaven veranderde in een tippelzone. Maar die tijd is voorbij…

NU:

DE KEILEWERF
Merwe-Vierhavens is een gebied in een overgangsfase. Van een rauwe rafelrand naar een hippe hotspot. Tientallen miljoenen euro’s investeerden gemeente en Havenbedrijf Rotterdam in de stadshavens. Straten zijn opgeknapt, louche handeltjes uitgekocht. Het idee: de ‘nieuwe economie’ ruim baan geven. Het achterliggende doel: banen scheppen die de stad goed kan gebruiken, zodat een aantrekkelijke wijk ontstaat waar mensen willen wonen en werken.

STAALSLAGERS
Wie door Merwe-Vierhavens loopt, struikelt over de voorbeelden. Zo opende in 2014 de Keilewerf zijn deuren: een leegstaande loods van drieduizend vierkante meter die nu onderdak biedt aan ruim veertig creatieve ondernemers. Slogan: ‘de werf waar je alles kan (laten) maken’. Hier loop je staalslagers, meubelmakers, muzikanten, surfboardshapers en foodtruckbouwers tegen het lijf. Maar je kunt hier ook terecht als je zelf iets wil (laten) maken of een werkbank wil huren.

DROOMFABRIEK
Aan de Lekhaven vind je het karakteristieke gebouw Vertrekhal Oranjelijn, een populaire trouwlocatie. Hier zitten allerlei bedrijfjes uit de ambachtelijke voedselhoek. Denk aan verse broodjes van Jordy’s Bakery en kwaliteitskoffie van Santas. En in een oude vleesfabriek, omgedoopt tot de Spek Design Dock, wemelt het van de modeontwerpers, filmmakers en designstudio’s. Even verderop heeft ontwerper Daan Roosegaarde zijn ‘Droomfabriek’ geopend, bekend van zijn innovatieve projecten zoals duurzame verlichting voor de Afsluitdijk. En aan de Keileweg creëert de kunstenaar Joep van Lieshout (van ‘Cascade’: het beeld van olievaten op de Blaak) zijn gigantische installaties in een voormalige zoutopslag. Tot slot zijn in de zwart-wit geblokte Europointtorens bij Marconiplein allerlei biomedische bedrijven neergestreken. Zonder overdrijven kun je dus zeggen dat Merwe-Vierhavens bezig is met een make-over. Daarbij wordt het verleden niet uitgewist. Want aan de kades gaat de op- en overslag van vooral fruitsappen en –pulp voorlopig door. Hoe ziet M4H er over vijf of tien jaar uit? Een levendige wijk waar Rotterdammers graag werken, recreëren en misschien zelfs op het water wonen (zie kader). Tenminste, dat is de inzet van de beleidsmakers.

DRIJVENDE WOONWIJKEN
Rotterdam wil graag experimenteren met drijvende woningen. Merwe-Vierhavens is een van de locaties die in beeld is voor een experiment. Concreet zijn deze plannen (nog) niet. Maar de bouw van de eerste drijvende, Rotterdamse woonwijk lijkt vooral een kwestie van tijd. Wel concreet: de Floating Farm, een drijvende boerderij met koeien, die eind dit jaar in gebruik wordt genomen.

STAD VAN DE TOEKOMST IN M4H
Op 2 september strijkt FabCity Rotterdam, de mini-stad van de toekomst, neer in Merwe- Vierhavens. FabCity biedt een podium voor makers, designers, uitvinders, hackers, nerds, koks en vakidioten. Leer werken met robots, ontwerp 3D met een pen, een computer of je blote hand. Mors alsjeblieft wat eten, want daar maken we energie van. Scan je hoofd, sloop je telefoon. Maak bier van brood en leer hoe je electriciteit uit je kamerplanten haalt.

Choose your language

Choose your language