De haven wordt steeds slimmer

Efficiënter, sneller, goedkoper, schoner....

  • Schepen en havens raken steeds meer verbonden langs de digitale weg
  • Havenbedrijf Rotterdam speelt hierop in met apps en andere innovaties
  • Eén experiment zorgt voor 20% minder wachttijd voor schepen in de haven
  • Drie voorbeelden van innovaties die de haven nog ‘slimmer’ maken

Innovatie 1 - Sneller havenbezoek dankzij Pronto

Jaarlijks bezoeken zo’n 30.000 zeeschepen de Rotterdamse haven, meer dan 80 per dag. En bij elke port call komt nogal wat kijken. Beloodsing, sleepboten, roeiers, laden, lossen, tanken (‘bunkeren’), afval verwerken, voedselvoorraden aanvullen, ga zo maar door. Dat vraagt om nauwkeurige afstemming. ‘Dus heel veel contact over en weer, zeker als aankomsttijden veranderen’, vertelt Nathalie Fransen van Havenbedrijf Rotterdam.
Veel slimmer is het natuurlijk om deze diensten langs de digitale weg te coördineren. Maar tot voor kort kon dat niet, omdat havens en rederijen allemaal hun eigen ‘taal’ spraken. Tot september 2017. Toen werd een wereldwijde standaard ingevoerd, het resultaat van jarenlange inspanningen en onderhandelingen van verschillende internationale nautische en logistieke partijen, waaronder het Havenbedrijf. Zodoende kunnen rederijen, havens en andere logistieke partners nu onbekommerd nautische en andere gegevens uitwisselen zonder ‘spraakverwarring’. Daarmee is de weg vrij om allerlei zaken rondom een port call digitaal af te stemmen. En dat is precies wat Pronto doet, een applicatie die is gebouwd door Digital Business Solutions. Dat is een nieuwe afdeling van het Havenbedrijf, in het leven geroepen om de haven met digitale innovaties slimmer te maken.‘Binnen de applicatie krijgt elk schip zijn eigen tijdlijn’, legt Nathalie uit. ‘Rederijen, terminals en andere dienstverleners hebben allemaal toegang tot schepen die voor hen relevant zijn – vergelijk het met Facebook waar je ook alleen de tijdlijn van je vrienden kan zien.’

Dankzij Pronto kunnen alle dienstverleners goed inschatten wanneer ze aan de slag kunnen. De voortgang wordt real time bijgewerkt en desgewenst ontvangen gebruikers alerts bij statuswijzigingen, vertragingen en planningsconfl icten. De eerste pilots met de applicatie zijn in elk geval veelbelovend. Nathalie: ‘De deelnemende schepen rapporteerden twintig procent minder wachttijd in de haven. Fijn voor de bemanning, maar ook voor de haven. Dat betekent meer lading in minder tijd en met minder CO2-uitstoot.’

Innovatie 2 - Slimme haven dankzij internet of things

Hang de haven vol sensoren, combineer op slimme wijze hun datastromen en je leert dingen waarmee je de haven efficiënter kunt runnen dan nu gebeurt. Dat is de basisgedachte achter het internet-of-things-project dat Havenbedrijf in samenwerking met technologiepartner IBM is gestart. En er valt nogal wat te meten in de haven. Denk aan waterstanden, zoutgehaltes, windsnelheden, zicht en stromingen. Uit deze data kun je allerlei informatie destilleren. Bijvoorbeeld wat het beste tijdstip is voor een schip om aan te meren met voldoende diepgang voor een maximale belading of wanneer de stroming optimaal is voor een zo efficiënt en duurzaam mogelijke reis. Maar ook: wanneer het tijd wordt om een vaarweg uit te baggeren. Waarna het baggerschip geheel zelfstandig aan de slag gaat.Want dat is de volgende stap waarvoor dit netwerk van sensoren essentieel is: autonome scheepvaart, oftewel robotschepen die zelf hun weg zoeken door de haven en onderweg ‘praten’ met de kademuren, meerpalen en laad- en loskranen. Welkom in de toekomst.

Innovatie 3 - Minder CO2-uitstoot dankzij blockchain

Bitcoin en blockchain waren misschien wel dé buzzwoorden van 2017. Maar wie snapt inmiddels hoe cryptovaluta werken? Jij niet? Geeft niks. Ook zonder de onderliggende techniek te doorgronden, kunnen we vaststellen waarvoor hij ideaal is: onderlinge transacties veilig en betrouwbaar tot stand brengen zonder tussenkomt van een externe partij. Of dat nu betalingsverkeer is zonder bank. Of een decentraal energienetwerk dat voor de Rotterdamse haven heel interessant is. Zo kunnen bedrijven in de haven met een overschot aan warmte dit ‘restproduct’ leveren aan een bedrijf dat erom zit te springen. Hetzelfde geldt voor elektriciteit die stadsbewoners opwekken met hun zonnepanelen. Produceer je te veel, dan is er altijd wel een buur die jouw stroom kan gebruiken. Op die manier draagt de blockchain bij aan efficiënter energiegebruik (en dus minder CO2-uitstoot). Het is een van de redenen waarom Havenbedrijf Rotterdam deelneemt aan het BlockLab. Inmiddels heeft dit ‘laboratorium’ al vier innovatieve toepassingen voor de energiemarkt opgeleverd.