‘Deze radartoren is Europa’s antwoord op het Vrijheidsbeeld’

Met de zeventig meter hoge radartoren – de Zandlopert – heeft de haven er een nieuw baken bij aan de rand van Maasvlakte 2. De Havenkrant klom samen met architect Syb van Breda naar de top.

Architect Syb van Breda ontwierp de nieuwe radartoren op de zeewering aan de Prinses Maximaweg. Aannemer Hollandia Infra nam de bouw voor zijn rekening van de toren die is uitgevoerd in een weervast en voorgeroest staal, ook wel bekend als cortenstaal. De robuuste, roestkleurige stalen huid contrasteert opzichtig met de ranke vorm. De keuze voor staal is een opvallende, vertelt Syb. ‘Voor de Tweede Wereldoorlog werden veel stalen torens gebouwd, daarna niet meer. Sinds 1945 is beton hét materiaal om torens te bouwen. Dat is sterk en goedkoper. Arbeid is ontzettend duur geworden en staal is bewerkelijk. Je moet veel lassen en verstijvingen aanbrengen.’ Toch besloten Syb en Hollandia Infra om in te schrijven op de aanbesteding. Ze waren ervan overtuigd dat een stalen toren concurrerend kon zijn qua kosten en duurzaamheid. ‘Met moderne technieken kunnen we staal nu dubbel krommen, waardoor het veel sterker wordt. Dan heb je er veel minder van nodig.’ Met het gebruik van cortenstaal – roestkleurig staal – hoefden ze ook geen coating aan te brengen en dat maakt de buitenzijde onderhoudsarm. Zijn architectenbureau had cortenstaal al eens eerder succesvol toegepast in de Jan Waaijerbrug in Zoetermeer.

Zandlopert

Over de vorm heeft Syb zorgvuldig nagedacht. De toren had beneden en boven een hoop techniekruimte nodig, omdat hij de radardekking van de voormalige vuurtoren aan de Europaweg overneemt. ‘Daartussenin heb je zeventig meter trappenhuis en lift. Meer was het niet: beneden een bobbel, boven een bobbel en daartussenin een schacht. We wilden de huid dragend maken met dat dubbel gekromd staal en kozen voor de vorm van een zogenoemde hyperboloïde, te vergelijken met koeltorens van kerncentrales.’

De toren werd in drie delen gebouwd op het terrein van Hollandia Infra en afgelopen mei op locatie in elkaar geschroefd en omhoog geholpen. Naar goed Rotterdams gebruik heeft de radartoren al een bijnaam: de Zandlopert. Syb is er verguld mee. ‘Als een gebouw in Rotterdam geen bijnaam heeft, bestaat het niet. De naam klopt: de toren loopt door het zand en heeft de vorm van een zandloper.’ Wie goed kijkt, ziet echter wel dat het een speciale versie is. ‘We hadden maar een klein bouwterreintje van vijftig vierkante meter, onder aan de dijk.’ Die grond is heilig, want hij vormt een van de belangrijkste zeeweringen van Nederland. ‘Een zuiver ronde vorm van de toren zou hier niet passen, maar een ovale wel. Bovenin gold hetzelfde. Daar was een ovale vorm ook beter, vanwege de gewenste inrichting van de technische ruimte.’ Het uitzicht vanaf 70 meter hoogte is fabelachtig Door die asymmetrie is de toren veel minder vatbaar voor wind geworden. ‘Het is helemaal niet erg dat hij een beetje beweegt, maar als de toren continu heen en weer gaat, is dat niet goed voor het radarbeeld.’ Inmiddels zijn we samen met Syb op het dak aangekomen. Voor ons ontvouwt zich een fabelachtig uitzicht; de ankergebieden, de entree van de haven en het westelijk havengebied. ‘Ieder jaar varen hier 30.000 zeeschepen voorbij. Je kunt de radartoren een beetje vergelijken met het Vrijheidsbeeld voor de haven van New York. Dat is dé toegangspoort van Amerika, het eerste dat je van het continent ziet als je aankomt. Dat geldt hier ook. De Rotterdamse haven is de belangrijkste toegangspoort van Europa via het water. We hebben op kantoor brutaal tegen elkaar gezegd: ‘Dit is Europa’s antwoord op Miss Liberty!’ Na 140 jaar. Het werd tijd!

Portvloggers waren erbij toen de toren werd vervoerd en geplaatst:

Wat kan deze radartoren allemaal?

Naast een radarsysteem heeft de toren ook marifoonapparatuur voor de communicatie met de scheepvaart. Bovendien verzorgt hij met een straalverbinding de datacommunicatie met Lichteiland Goeree, ongeveer 24 kilometer ten zuidwesten van Hoek van Holland. Op dit eiland zijn naast een vuurtorenlicht diverse middelen voor de scheepvaartbegeleiding, zoals een radarsysteem en hydro- en meteoapparatuur.