(Haven)luchtfotografie vóór de drones

Voordat drones aan hun opmars begonnen, moest je voor luchtfotografie toch echt in een vliegtuig stappen. Luchtfotograaf Dick Sellenraad deed het een halve eeuw lang en zag zo de haven onder zich als een legpuzzel van vorm veranderen.

Toen Dick van school kwam, kreeg hij de mogelijkheid om bij Aerocamera op Rotterdam Airport te gaan werken. ‘Ik maakte op mijn zeventiende mijn eerste fotovlucht. Ik zit dit jaar een halve eeuw in het vak.’ Na de fotovakschool behaalde Dick zijn vliegbrevet. Hoewel hij altijd met een aparte piloot fotografeert, heeft hij veel profijt van zijn brevet. ‘Dankzij mijn vliegervaring weet ik hoe ik de piloot moet aansturen. Dat is heel belangrijk, want voor een luchtfotograaf is het vliegtuig zijn statief. Er is een constante communicatie tussen fotograaf en piloot. Over de vliegsnelheid, het hoogteverschil, het weer, de lichtval en het vliegverkeer. Het grote verschil met een grondfotograaf is dat je afhankelijk bent van tal van factoren die je als luchtfotograaf niet onder controle hebt.’

Cessna

In 1988 richtte Dick zijn eigen bedrijf Aeroview op. Een paar jaar later kocht hij zijn privé Cessna. Gewapend met specifieke opdrachten van Rijk, provincie, gemeente, NS en het bedrijfsleven vliegt hij over de haven. ‘Ik zie de haven in stukjes. Je kijkt heel gericht wat de opdrachtgever wil. Alles wat je doet, is gericht op beeld, de compositie, de verhoudingen. Anders wordt het onoverzichtelijk. Je vliegt op flinke hoogte. Het beeld is enorm groot vanuit de lucht.’ Een kwestie van focussen dus. ‘De opdracht bepaalt vanuit welke hoek de piloot met welke snelheid moet komen aan vliegen om een object optimaal te kunnen laten fotograferen.’

Graan Silo Maatschappij

In de jaren tachtig en negentig maakte Dick de hoogtijdagen van de lucht fotografie mee. ‘Ik fotografeerde bijna alle grote infrastructurele werken van Nederland. Dat was mijn specialisatie. Infrastructuur fotograferen moet je technisch benaderen. Voor het grondwerk gebruikten we technische camera’s, maar in de lucht moet het perspectief ook juist zijn. Wij moesten iets maken waar de architect of de projectleider wat aan had, waarmee hij kon tonen wat zijn visie was. We verdiepten ons ook in de bouwtechniek. Ik kon na verloop van tijd gelijkwaardig met ingenieurs praten.’ Zo begeleidde Dick de bouw van tunnels, bruggen, wegen en gebouwen van begin tot eind. Sterker nog: ‘Alle graansilo’s van de Graan Silo Maatschappij heb ik hier gebouwd zien worden. En nu zijn ze alweer afgebroken en fotografeer ik op ongeveer dezelfde plek de bouw van de HES Hartel Tank Terminal.’ Als je Dick vraagt naar het mooiste stukje haven, somt hij twee uitersten op: ‘Vroeger de Rijn- en Maashaven. Lekker druk, schepen uit allerlei verschillende landen en alles zo dichtbij! Nu de Maasvlakte. Dat toont het beeld van de haven uit de tijd waarin we leven. De mensen zijn verdwenen. Alles is geautomatiseerd. De haven is één groot computersysteem.’

Boeings in formatie

Zijn finest hour beleefde Dick niet in de haven, maar op 10.000 voet in het vliegvrije gebied boven de Noordzee waar normaal gesproken niet wordt gevlogen. ‘Ik moest voor een fotoshoot voor Transavia twee Boeings in formatie filmen. Ik had me in de deuropening van mijn jet laten vastbinden en staarde zo het luchtruim in. Dan sta je helemaal bol van de adrenaline. Ik hoorde niets en dan komt er ineens zo’n Boeing naast je hangen. Ik kon hem bijna aanraken. Zeg ik door de koptelefoon: ‘Ietsje hoger’, vraagt de piloot van die Boeing: ‘Wat is ietsje?’ Zeg ik ‘30 meter’ en zag hem zo omhoog schieten. Ik had die Boeings aan een touwtje.’

95.000 gulden

Een vervolgopdracht kwam er niet meer. De volgende Boeings in formatie werden via trucage vastgelegd. De teloorgang van de luchtfotografie in een notendop. ‘Drones nemen het luchtruim over. Het is goedkoper, maar ook veel statischer. Met een vliegtuig kun je veel beter in vogelvlucht tonen wat in de lucht te zien is. Voor mijn Linhof Aerotechnika camera van 95.000 gulden zijn geen films meer. Dus gebruik ik nu digitale camera’s. Bovendien is de exclusiviteit verdwenen.