Huisfotograaf Holland Amerika Lijn krijgt tentoonstelling

Op 13 september 1958 doopte Koningin Juliana het ss Rotterdam. Daniël van de Ven was de enige fotograaf die dit moment vastlegde. Deze en vele andere iconische foto’s zijn vanaf 19 oktober te zien op een overzichtstentoonstelling van Van de Ven, jarenlang de huisfotograaf van de Holland Amerika Lijn.

Reden genoeg om de vitale negentiger in zijn appartement te Hillegersberg te bezoeken. Met een verbluffend geheugen voor details vertelt hij zijn levensverhaal. Daniël groeide op in Delfshaven. Zijn vader, een oud-zeeman, baatte daar café H.J.J. van de Ven uit. Toen Daniël in de oorlog zijn eerste foto’s maakte, raakte hij bevangen door het fotografenvirus en ging in de leer bij Erich Hof aan de Provenierssingel.

Mooi pak

Erich was oprichter en secretaris van de Nederlandse Vereniging voor Fotojournalisten, vertelt Daniël. ‘Hij was meer autoriteit dan fotograaf. Met zijn mooie pak in een kraan klimmen deed hij niet graag.’ En zo kwam Daniël op jeugdige leeftijd in contact met de Holland Amerika Lijn. ‘Ik klauterde altijd op daken en kranen voor overzichtsfoto’s van havens en schepen. Toen ik een foto van een loods op de Wilhelminapier had gemaakt, bestelde de Holland Amerika Lijn daarvan wat afdrukken. Mijn baas wilde graag meer zaken doen met de Lijn, maar kon niet overweg met de publiciteitschef die nogal dominant was. Met mij klikte het en hij wilde met geen andere fotograaf meer werken.’ Na de oorlog bloeide de rederij, die naast passagiersschepen ook nog twintig vrachtschepen bezat, als nooit te voren. Van alle schepen en hun kapiteins wilde de publiciteitsafdeling foto’s. De mooiste opdrachten dankte Daniël aan de ‘foto-nieuwsborden’ die als promotiemateriaal in de 52 passagekantoren over de gehele wereld stonden. Om de zes weken werden de borden vernieuwd; die toonden vaak prominente passagiers. Clark Gable, Paulette Godard, Toon Hermans, Lyndon B. Johnson: Daniël heeft ze allemaal gefotografeerd. ‘Soms zat ik 18 dagen op de lijndienst naar New York voor vier foto’s. Het leven aan boord was geweldig. Daar ben ik dik van geworden.’

Memorabele doop

Ook maakte Daniël promotiefoto’s van de tewaterlatingen van schepen als de Maasdam, de Westerdam, de Noordam, de Statendam. Maar meest memorabel was de doop van de Rotterdam: ‘Het was een hele happening met duizenden mensen bij de RDM. De doopplek waar de koningin stond, was afgescheiden van de foto grafen en cameralieden, onder wie Amerikanen met indrukwekkende fi lmcamera’s. Dankzij de vele tewaterlatingen die ik had gefotografeerd, wist ik dat het even duurde voordat de champagne fl es stuksloeg nadat de koningin het koordje had doorgeslagen. Links en rechts hoorde ik de sluiters, de andere fotografen hadden dat niet door, maar ik dacht: eff e wachten, Daantje! Toen ik de champagnefl es zag breken, drukte ik af. Zo maakte ik de enige echte foto van de doop.’ Eind jaren zestig was het gedaan met de geweldige opdrachten. De luchtvaart had de passagiersvaart verdrongen en de Holland Amerika Lijn verhuisde naar de Verenigde Staten om zich toe te leggen op de cruisevaart. Daniël maakte nog tientallen audiovisuele producties voor onder andere Unilever en legde de gehele collectie van het Mauritshuis vast, maar in Rotterdam bleef hij toch vooral bekend als de fotograaf van de Holland Amerika Lijn.

Win een fotoboek

Vanaf 19 oktober wijdt de Kunsthal een overzichtstentoonstelling aan het werk van Daniël van de Ven. Tegelijkertijd verschijnt een boek met het werk van de fotograaf. De Havenkrant verloot een exemplaar van het fotoboek onder de inzenders van het goede antwoord op de vraag: ‘In welk jaar is de Holland Amerika Lijn opgericht?’