Duikersparadijs

Het Oostvoornse meer

De bodem van het Oostvoornse meer is de ideale plek om houten scheepswrakken te bekijken

Volgens maritiem archeoloog Martijn Manders. Afgelopen zomer rondde hij er samen met een team van onderwaterarcheologen zijn onderzoek af.

‘Dit is niet zomaar een meer. Dit was de ingang naar de haven van Rotterdam en nu is het een kerkhof van eeuwenoude schepen.’ Aan het woord is Martijn Manders, maritiem archeoloog en programmaleider Maritiem Erfgoed. Hoeveel scheepswrakken er precies op de bodem van het Oostvoornse meer liggen, is nog niet helemaal duidelijk. Ooit eindigde hier de Maas in een onbetrouwbare delta en hadden de zandbanken van de Maasvlakte een vernietigende werking op de scheepvaart. Tot ingenieur Pieter Caland honderdvijftig jaar geleden de Nieuwe Waterweg aanlegde waarmee de entree van de haven naar het noorden verschoof. Toen in 1966 de aanleg van de Brielse Gatdam in de Brielse Maas de directe verbinding naar de zee verbrak, verdween de oude entree van de Rotterdamse haven helemaal: het Oostvoornse meer was geboren. Achter de dijk bleven de scheepswrakken verrassend goed bewaard.

Schoen met spikes

Toen hier na de afsluiting van de Brielse Maas zand werd gewonnen voor de aanleg van Maasvlakte 1, ontstond een diep meer waarin oude scheepswrakken bloot kwamen te liggen. Spectaculair voor sportduikers die hier veel komen. Martijn onderzocht in opdracht van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed de belangrijkste vier wrakken. Dat was niet bepaald een makkie. Martijn en zijn duikers doken tot 40 meter diepte en konden daarom telkens niet langer dan een half uur onder water blijven. Twee zomers lang filmden ze zo de schepen van alle kanten en maakten een driedimensionale weergave van de vier scheepswrakken. ‘Het gaat om zeventiende- en achttiendeeeuwse scheepswrakken. Een straatvaarder bijvoorbeeld, een schip voor de handel dat door de straat (Nauw van Calais, red.) naar het Iberisch schiereiland voer. Die schepen moesten ook bewapend zijn.’ Het onderzoek wees uit dat een ander schip waarschijnlijk een walvisvaarder moet zijn geweest. Dat verklaart de aanwezigheid van dikke scheepshuidplanken, de vondst van huiden en een schoen met spikes – tegen het uitglijden op de ‘vette’ scheepsdekken. Volgend jaar brengen de onderzoekers hun rapport uit. Martijn hoopt dat dit een aanzet zal zijn om van het Oostvoornse meer nóg meer een duikparadijs te maken. ‘Dit kan een internationale trekpleister voor de duiksport worden’, vindt de archeoloog. ‘Voor sportduikers is dit dé ideale plek om houten scheepswrakken te bekijken.’

Maritieme natie

Martijns werk beperkt zich niet tot Nederland. Zijn team beheert ook nog vierhonderd Nederlandse scheepswrakken in den vreemde. Hij reist regelmatig naar het buitenland af – daar waar ‘onze’ scheepswrakken zich bevinden – om samen te werken met andere archeologen. In Nederland zelf wint de onderwaterarcheologie aan belangstelling en komen er steeds meer meldingen van vondsten. ‘De meeste archeologen houden graag de voeten droog, maar Nederland is een maritieme natie. Dordrecht, Huizen, Hoorn maar ook Zwolle en Kampen; al die steden hadden vroeger een maritieme functie. Nu pas beginnen landarcheologen in te zien dat er een enorme schat aan informatie ligt op onze waterbodem, de bodem ónder het wateroppervlak.’

Duikschool

Het doet Martijn deugd dat zijn werk aandacht krijgt. Jarenlang voelde de onderwaterarcheoloog zich een roepende in de woestijn. Bij hem viel het kwartje al 25 jaar geleden. Toen volgde hij als jonge archeologiestudent een duikerscursus in Zuid-Frankrijk en las in een blad van UNESCO (de werelderfgoedorganisatie) een artikel over Thijs Maarleveld, een Nederlandse onderwaterarcheoloog. Martijn bracht hem een bezoek. ‘Hij stuurde me naar een duikersschool. Daar ben ik heen gegaan en ik vond mijn roeping in de maritieme archeologie. Ik ben er nooit meer weggegaan.’

tinyurl.com/wrakduiken

Struinen en duiken
Het Oostvoornse meer is een prachtig plekje om lekker uit te waaien, in alle seizoenen. Om het een nog fijnere plek te maken, heeft het Havenbedrijf geïnvesteerd in onder andere het herstel van het recreatiestrand, de aanleg van wandelpaden en het plaatsen van nieuwe duikobjecten naast de oude scheepswrakken.

natuurlijkoostvoorne.nl

Voor het filmpje van wrakduinen in het oostvoornse meer kunt u terecht bij de volgende link:
http://npowetenschap.nl/site/media/wrakduinen-in-het-oostvoornse-meer/4881

Choose your language

Choose your language