7.150 pk

Van containerschip tot tankerreus, zonder sleepboot komen ze de haven niet in

Welkom aan boord van rotortug RT Evolution van Kotug

Kapitein Daniël Pot leert ons de fijne kneepjes van het slepers vak.

Het is twee uur ’s middags en voor de drie bemanningsleden van de dertig meter lange sleper de RT Evolution, is de werkdag net begonnen. Kapitein Daniël Pot schenkt koffie in voor machinist André Visser die de slaap uit zijn ogen wrijft. ‘Onze laatste dienst eindigde om zes uur vanochtend, vandaar.’ Plaats van handeling is de messroom, zeg maar de huiskamer van de sleepboot. Er liggen tijdschriftjes, er staat een televisie en een computer met internet. Hier zitten de drie bemanningsleden meestal als ze niet aan het werk zijn. Of als het rustig is, zoals nu. Pas vanavond staat het eerste assistentieverzoek in de planning. De reden: storm. ‘Veel schepen wachten tot de wind gaat liggen’, zegt Daniël. ‘Maar je weet het nooit, het kan ineens druk worden. Dat is het mooie aan dit vak, geen werkdag is hetzelfde.’

Joysticks
Op de RT Evolution heeft de storm nauwelijks vat, zo blijkt als we het ruime sop kiezen. Dat moet ook wel, want de omstandigheden op het water – zeker op zee – zijn soms verraderlijk. Als de Evolution een containerreus op sleeptouw heeft, moet zij snel kunnen reageren. ‘Zo’n groot schip vangt ontzettend veel wind en is bij lage snelheid vrijwel stuurloos’, legt Daniël uit vanuit zijn kapiteinsstoel. Achter het glas ontvouwt zich het Yangtzekanaal in een 360-graden- panorama. Het lijkt wel de cockpit van een ruimteschip, zo hightech oogt alles: een strak, grijs dashboard met knoppen en schakelaars en drie prominente joysticks. ‘Hiermee kan ik de drie roer propellers besturen’, legt Daniël uit. ‘Twee aan de voorkant, één aan de achterkant. Dankzij dit unieke concept is dit type sleepboot, de rotortug, extreem wendbaar. Het schip kan binnen acht seconden volledig rond de as draaien.’

Codetaal
Om sleepbootkapitein te worden, moet je uit het juiste hout zijn gesneden. Het vak vraagt om goede refl exen, stressbestendigheid en veel anticipatievermogen. Maar óók om goede communicatieve vaardigheden, want slepen doe je niet alleen. Er zijn minimaal twee sleepboten, één voor, één achter. Bij harde wind kunnen het er zelfs vier zijn. ‘Die beslissing neemt de loods’, zegt Daniël. ‘De loods komt aan boord van het schip dat de haven aandoet en overziet vanaf de brug het totaalplaatje en heeft de leiding.’ De commando’s van de loods aan de slepers zijn kort en ter zake. Een kwartje erbij, een halfje eraf, codetaal voor hoe hard er gesleept moet worden. Veel komt aan op gevoel en ervaring. Alle sleepbootkapiteins hebben dan ook een langdurige on-the-job training achter de rug.

Krachtpatser
Wie bij een sleepboot nog aan smeerolie en dieselwalmen denkt, moet zijn beeld drastisch bijstellen. Niet alleen de brug oogt hightech, zelfs de machinekamer is om door een ringetje te halen zo schoon. Dit is het luid bonzend hart van deze krachtpatser die in totaal meer dan 80 ton aan trekkracht levert, oftewel ruim 7.150 ouderwetse pk’s. Het schip vaart op diesel, maar ook op elektriciteit want deze sleepboot is hybride, net als bijvoorbeeld een Toyota Prius (zie kader). En net als een moderne auto is ook deze één jaar oude sleepboot een halve computer. Via een monitor volgt André Visser in realtime wat er in de machinekamer precies gebeurt. ‘Het is mijn taak om problemen vóór te zijn door in te grijpen als iets niet goed loopt.’ Zo nodig zet André een Skypeverbinding op met de ontwerper van het hybride systeem in Canada. ‘Dan logt er daar iemand in die het systeem op afstand overneemt.’

Kip-kerrie
Vanuit de buik van de sleepboot klimmen we weer omhoog, langs de opgeruimde slaapkamers voor de matroos, machinist en kapitein – allemaal voorzien van een eigen douche en toilet. ‘De tijd dat alleen de kapitein een badkamer had, is allang voorbij hoor’, zegt Daniël lachend. We arriveren bij de keuken waar matroos Marino Dos Santos Cardoso in een pan roert. De geur van kip-kerrie verspreidt zich door het schip. Marino verheugt zich op zijn verlof dat morgen begint. ‘Na twee weken aan boord heb je wel weer zin om naar huis te gaan’, zegt de Kaapverdiaan. Daniël heeft gekozen voor een korter werk rooster: week op, week af. ‘Met een gezin met twee kleine kinderen is dat soms best lastig. Maar het is part of the job’, zegt hij.

Geen dag hetzelfde
De werkweken zijn intensief. Als driekoppige bemanning moet je wel goed met elkaar door één deur kunnen. Daniël: ‘In dit vak breng je vaak meer tijd met je collega’s door dan met je vrouw en kinderen. Ik heb het getroffen, wij hebben aan een half woord genoeg.’ Ondertussen giert buiten nog steeds de storm. Verzoeken om assistentie blijven uit. Pas in de avond zal de wind gaan liggen. ‘Zoals ik al zei, geen dag is hetzelfde’, zegt Daniël. ‘Dat geeft ons mooi de tijd voor klusjes. Onderhoud, schoonmaken, veiligheidsdocumentatie bijwerken.’ Maar eerst: aan tafel. De kip-kerrie is klaar.

Familiebedrijf Kotug

Maritiem dienstverlener Kotug heeft wereldwijd vijftig sleepboten varen, waaronder zo’n tien in de haven van Rotterdam. De geschiedenis van het familiebedrijf gaat terug tot 1911 toen Antonie Kooren, de betovergrootvader van de huidige topman Ard-Jan Kooren, zijn eerste sleepboot bouwde. En nog altijd ontwikkelt het bedrijf zijn eigen schepen. Dit jaar start een nieuw
hoofdstuk: Kotug en Smit hebben aangekondigd om hun Europese havensleepdiensten gezamenlijk voort te zetten onder de vlag ‘Kotug Smit Towage’.
www.kotug.com

De Prius onder de sleepboten

De RT Evolution (waarop wij meevoeren) en de RT Emotion wonnen onlangs de KNVR Shipping Award, dankzij de hybride techniek die in deze sleepboten is toegepast. Beide Kotug-slepers kunnen op elektriciteit én diesel varen. Hierdoor verbruiken ze 25 procent minder brandstof dan de vorige generatie sleepboten. En dus stoten ze ook 25 procent minder CO2 en fijnstof uit.

Rotortug RT Evolution van Kotug