Innovatie
Showcase

Van scheuren in kades tot motormanagement, de data van Floating Lab is goud waard

‘Schepen hebben me altijd al gefascineerd. Ik ben opgegroeid langs de Nieuwe Waterweg, ze kwamen altijd langs mijn raam. Dat ik nu op Floating Lab werk, is harstikke gaaf. Hier komt alles bij elkaar: de haven, techniek, innovatie, kunstmatige intelligentie en mensen.’ Ton van der Weele - van het Havenbedrijf Rotterdam - vaart met Floating Lab de haven rond voor het verzamelen van data, data en nog eens data.

Floating Lab is een drijvend high tech laboratorium en vaart sinds oktober 2018 door de Rotterdamse haven. Het Havenbedrijf Rotterdam heeft hiervoor het reservevaartuig RPA3 uitgerust met slimme snufjes zoals camera’s, meetapparatuur en sensoren om data te verzamelen. Floating Lab werkt samen met partners uit het bedrijfsleven, onderwijsinstellingen en onderzoeksinstituten en biedt zo een platform om ideeën te testen en voor de ontwikkeling van Smart Shipping. Maar de verzamelde data wordt voor nog veel meer onderzoek gebruikt dan voor autonoom varen. Ton van der Weele en Harmen van Dorsser, beiden van het Havenbedrijf Rotterdam, vertellen over connectiviteit, motormanagement, beheer en AVG.

Connectiviteit

Harmen van Dorsser, programmamanager: ‘Slimme schepen die volledig autonoom varen is een stip op de horizon. Met de maritieme sector de weg daarnaar toe verkennen is waar het om gaat. De ontwikkeling van Smart Shipping maakt namelijk nu al dingen mogelijk. Als je een schip in een havengebied zelfstandig of afstand wil besturen moet er nog veel gebeuren. Connectiviteit is bijvoorbeeld uiterst belangrijk. De verbinding tussen schip en wal moet in een havengebied honderd procent betrouwbaar zijn. Als je een schip op afstand bestuurt en je hebt één seconde vertraging, kan je al ergens tegenaan zitten. Met Floating Lab onderzoeken we hoe die 100% connectiviteit met IoT-technologie in de haven bereikt kan worden.’

Motormanagement en verbruik

In de maritieme sector is motormanagement (apparatuur die de hoeveelheid en samenstelling van de brandstof regelt die een motor nodig heeft) cruciaal voor het verlagen van kosten en duurzaam varen. Floating Lab doet ook daar onderzoek naar. Ton van der Weele, asset manager en werkzaam op het lab: ‘Floating Lab draait om meten. Door de meetapparatuur en sensoren kunnen we meten dat de machinist bij bijvoorbeeld zwaar weer meer gas geeft om vooruit te komen terwijl dat misschien niet nodig is. Dat heeft weer invloed op het brandstofverbruik en de CO2-uitstoot. Met Floating Lab kunnen we door te meten, leren hoeveel gas je daadwerkelijk hoeft te geven en hoe je gebruik kunt maken van de weersomstandigheden. Minder uitstoot draagt weer bij aan schonere lucht.’
Meten is ook belangrijk voor onderhoud. Ton: ‘De schroefas (die er samen met de motor en schroef voor zorgt dat een schip in beweging komt en vaart) maakt een trillend geluid. Een machinist kan op gevoel aan die trilling horen dat er iets mis is maar weet niet waar de storing zit. Met Floating Lab doen we een test doen met trilling-sensoren op de schroefas. Die bevatten een speciale sensor die de trilling registreert. Stel dat je 100 keer dezelfde storing hebt geregistreerd, dan kan je dus sneller voorspellen waar een defect zit en wanneer de storing optreedt. Daarmee kan je het defect zelfs voorkomen. Dan heb je minder onderhoud nodig en dat zorgt weer voor een grotere inzetbaarheid tegen lagere kosten van je schip.’
Harmen vult aan: ‘Nu zitten we vooral in de fase van meten, analyseren en leren. Door het analyseren en registreren van gegevens gaat het systeem ‘leren’. De kracht zit hem in de kennis. Het is aan de markt om de technologie toe te passen. Stel dat een grote scheepsbouwer elk schip uitrust met een kastje dat zulke data verzamelt en naar de leverancier of bouwer van de motor stuurt. Dat kan een enorme financiële impuls zijn voor zo’n bedrijf.’

Beheer

De camera’s aan boord van de RPA3 maken opnames van de kades met de vele trappen en bolders in de haven. Ton: ‘We onderzoeken of we die beelden in kunnen zetten voor inspecties. We zijn in gesprek met een bedrijf dat opnames maakt in de haven, een soort Google Streetview maar dan vanaf het water. We kijken hoe we onze krachten kunnen bundelen. Wij weten bijvoorbeeld hoeveel afstand er moet zitten tussen de sporen van een trap. Dat kunnen we met algoritmes in een computerprogramma aangeven. Net zoals hoe een kademuur eruit moet zien. Als er dan een scheur inzit, of er ontbreekt een trede aan de kadetrap, herkent de software dat. Dan kun je heel gericht een inspectie inzetten als het nodig is.’

AVG

Floating Lab en de AGV (Algemene verordening gegevensbescherming), wat hebben die met elkaar te maken? ‘Nou, heel veel!’ zegt Ton. ‘De AVG beschermt persoonsgegevens en dat is hartstikke goed. Alleen hebben we nu een uitdagende situatie. Een binnenvaartschip is een bedrijf maar ook een woning. De gegevens van het schip die wij verzamelen met Floating Lab, moeten we daarom anonimiseren. Dan gaat het bijvoorbeeld over de naam van het schip. Net zoals bij de beelden van Google Streetview kentekenplaten en gezichten geblurd zijn. We willen een slimme blurring tool ontwikkelen, die ook weer niet teveel informatie verwijderd.’
Harmen: ‘Als Havenbedrijf Rotterdam ervaren we zelf hoe taai deze materie is. Omdat we als havenautoriteit ook altijd volgens de wet wensen te handelen, willen we dit zo zorgvuldig mogelijk aanpakken. We pakken dit samen met onderwijsinstellingen op omdat dit enerzijds een hele interessante case is voor studenten om uit te werken. Anderzijds geeft het direct bewustwording bij studenten dat AVG regelgeving onderdeel is van de uitdaging waar we voor staan.’

Port XL

PortXL is het wereldwijde innovatieprogramma en bestaat uit een netwerk van toonaangevende bedrijven en experts met als doel het versnellen van de innovatieve technologieën. Harmen is in gesprek met de scale-up Keyou die meedoet aan het programma van 2019: ‘Dit bedrijf richt zich op het ombouwen van brandstofmotoren naar een motor die loopt op waterstof. Ik bekijk of we Floating Lab daarbij kunnen inzetten. Floating Lab hoeft namelijk niet aan boord van de RPA3 te zijn, de techniek van op ieder schip worden geplaatst. En Floating Lab kan op die manier alles rondom het varen op waterstof onderzoeken. Daarom zijn we in gesprek met de roeiers (KRVE), die de zeeschepen vast- en losmaken in de haven. Zij hebben meer dan 40 dezelfde vaartuigen die op diesel varen. Als je één schip om kan bouwen voor onderzoek, kan je dat ook met 40 en is je versnelling veel groter.’

Aanjager

De onderzoeksmogelijkheden van Floating Lab zijn veelomvattend. Harmen: ‘Dat is tegelijkertijd de uitdaging. Omdat we met verschillende partijen data verzamelen die van meerdere bronnen afkomstig is, zijn er veel potentiële eigenaren. Maar ik merk dat Floating Lab ook een aanjager is, een gespreksstarter. Het Havenbedrijf Rotterdam heeft met Floating Lab een bijzondere voortrekkerspositie ingenomen, het lab is een internationaal uithangbord voor innovatie.’
Ton: ‘Aan boord van het lab heeft ieder zijn eigen specialisme en meerwaarde. Mijn achtergrond ligt in de ICT en techniek. Harmen is meer de netwerker die connectie maakt met andere partijen. We zijn allemaal verschillend maar hebben hetzelfde voor ogen: de slimme haven. Voor mij is Floating Lab vooral anders naar problemen kijken. Het is niet of of maar én én. Soms moeten we improviseren maar dat hoort bij innoveren. Om onze goede havenpositie te behouden, moet je inzetten op vernieuwing en de slimme haven. Daarvoor moet je ook jonge mensen aantrekken en gebeurt met Floating Lab door de samenwerking met onderwijsinstellingen en start-ups zoals Captain AI. Ik vind het superleuk om dat te begeleiden. Met de data die we verzamelen, kunnen we toepassingen ontwikkelen die goud waard zijn. Ik werk vijftien jaar bij het Havenbedrijf en de verandering blijft maar doorgaan, die dynamiek is geweldig!’

Innovatie

Rotterdam wil 's werelds slimste haven zijn. Om onze koppositie te behouden moeten we blijven vernieuwen. Innovatie is een cruciaal middel om de beoogde veranderingen in energietransitie en digitalisering Rotterdam te realiseren.

Automatisch op de hoogte blijven van ontwikkelingen in de haven?

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.

Choose your language

The page is not available in chosen language.

Go to the front page