Alles over de energietransitie

De energietransitie-opgave is helder: We willen de haven van Rotterdam in lijn brengen met de doelen van het Klimaatakkoord van Parijs. Samen met bedrijven werken we in 3 stappen toe naar een CO₂-neutrale haven. Stappen 1 tot en met 3 zijn respectievelijk efficiency & infrastructuur, naar een nieuw energiesysteem en naar een nieuw grondstoffen- en brandstoffensysteem.

STAP 1: EFFICIENCY & INFRASTRUCTUUR

Projecten stap 1 energietransitie

De industrie gaat stap voor stap naar CO₂-neutraal. In stap 1 neemt de industrie efficiency-maatregelen. Restwarmte wordt gebruikt om woningen, bedrijfsgebouwen en kassen te verwarmen. CO₂ wordt afgevangen en opgeslagen onder de Noordzee.
Efficiëncy

Voordat de samenleving draait op een nieuw energiesysteem, zal er nog veel technologie moeten worden ontwikkeld en opgeschaald. De eerste belangrijke stap in de energietransitie is daarom het efficiënter omgaan met de huidige bronnen.
Volgens onderzoeken kan de industrie circa 20% energie besparen door productieprocessen te optimaliseren, betere isolatie te gebruiken, brandstofbesparingen toe te passen of alternatieve brandstoffen in te zetten, en vooral ook door slimmer samen te werken met andere bedrijven. Zo heeft de ene onderneming stoom over dat de ander juist goed kan gebruiken.

Rotterdamse industrie stoot minder CO2 uit

Lyondell Circular Steam project

De fabriek van LyondellBasell en Covestro op de Maasvlakte maakt grondstoffen voor onder andere isolatiemateriaal, verf en lijm. Het bedrijf investeert ca. € 150 miljoen in nieuwe installaties waarmee de CO₂-uitstoot met 140.000 ton per jaar naar beneden gaat. Dat is zo’n 20% van de CO₂-uitstoot van het bedrijf.

Lees meer en bekijk de animatiefilm

Infrastructuur: nu - 2030 - 2050

De concentratie van industrie in de Rotterdamse haven is een goede uitgangspositie voor het doen slagen van de energietransitie: een CO2-neutrale economie met behoud van toegevoegde waarde en werkgelegenheid. Maar dan moeten we de voordelen van die concentratie wel benutten.
De bedrijven zijn nu sterk met elkaar verbonden: ze leveren elkaar producten via pijpleidingen en kabels. Die verbindende infrastructuur is nu een cruciale succesfactor en zal dat ook in de toekomst zijn. Maar in de toekomst gaat het deels om andere producten of andere volumes. Denk aan netwerken voor warmte, stoom, CO2,waterstof en de aansluiting van de windparken op zee met het bestaande hoogspanningsnetwerk op land.

Energie infrastructuur in het Rotterdamse havengebied

Warmtenet Zuid-Holland

Nederland gaat zich in de toekomst op een andere manier verwarmen. In huizen en tuinbouwkassen wordt nu veel aardgas verstookt voor een behaaglijke of groeizame temperatuur. Tegelijkertijd produceert de industrie in de Rotterdamse haven veel warmte voor bedrijfsprocessen. Een deel wordt in andere fabrieken hergebruikt, maar de meeste warmte verdwijnt in de lucht.
Havenbedrijf en Gasunie werken samen aan het benutten van deze restwarmte, ter vervanging van aardgas in huishoudens en kassen. Daarmee gaan CO2-emissies bij de eindgebruiker omlaag, en is minder gas nodig uit Groningen.

Lees hier alles over Warmtenet Zuid-Holland - een nieuwe verwarming

Pernis Restwarmte Initiatief

Met dit initiatief leveren Shell, Havenbedrijf Rotterdam en Warmtebedrijf Rotterdam samen een bijdrage aan de versnelling van de Nederlandse energietransitie door 16.000 Rotterdamse huishoudens te verwarmen met restwarmte afkomstig van de raffinaderij in Pernis.

Restwarmte Shell voor 16.000 huishoudens
Aanleg langs de Vondelingenweg (Botlek) van de warmteleiding

Netwerk van stoom

Slimmer samenwerken tussen bedrijven onderling leidde al in 2013 tot de aanleg van de Stoompijp Botlek. Het stoomnetwerk verbindt industrieën die stoom in hun bedrijfsproces produceren met omliggende bedrijven die juist stoom nodig hebben. Energie wordt zo efficiënter gebruikten – en dat scheelt op jaarbasis de uitstoot van 400.000 ton CO2.
Het netwerk is een voorbeeld hoe een slimmer infrastructuur het aantrekkelijk maakt voor bedrijven om zich in Rotterdam te vestigen aangezien zij hier de mogelijkheden krijgen om de energietransitie efficiënt en met partners in te richten.

CO2 opslag onder de Noordzee

Aanzienlijke CO2-reductie in de industrie met project-Porthos
Het afvangen van het broeikasgas CO2 om het vervolgens te gebruiken of ondergronds op te slaan, Carbon Capture Usage and Storage kortweg CCUS, is één van de maatregelen die de energie-intensieve industrie heeft om de uitstoot van CO2 aanzienlijk te reduceren op korte termijn. Het regeerakkoord van het kabinet Rutte-III en ook het ontwerp Klimaatakkoord onderschrijven het belang van CCUS om de nationale klimaatdoelen te realiseren.

Lees meer over CCUS Rotterdam

Met walstroom aan de stekker

Zeeschepen die Rotterdam aandoen, hebben aan de kade energie nodig voor de stroomvoorziening aan boord. Dat gebeurt nu veelal met dieselgeneratoren. Aansluiting op een stroomnet is voor zeeschepen complexer dan voor de binnenvaart gezien het grote verbruik.

Havenbedrijf Rotterdam vindt het belangrijk dat er walstroom voor zeeschepen beschikbaar komt. Daarom komt er een testlocatie, in samenwerking met de gemeente. Ook zijn Heerema, Eneco en het Havenbedrijf gezamenlijk een haalbaarheidsonderzoek gestart naar groene walstroom in het Calandkanaal. Hiermee kan Heerema’s vloot op groene stroom afgemeerd liggen in de haven.

STAP 2 - NAAR EEN NIEUW ENERGIESYSTEEM

Projecten stap 2 energietransitie

Stap 2 is het veranderen van het energiesysteem. Veel processen in de industrie hebben hoge temperaturen nodig. Op termijn gaan elektriciteit en waterstof een grote rol spelen in het verduurzamen van de industrie. Daarvoor is betaalbare elektriciteit nodig uit duurzame bronnen als zon, wind en water.
Productie windturbines en aanleg offshore windparken

Op dit moment staat voor 200 Megawatt (MW) aan windturbines in het Rotterdamse havengebied opgesteld. Dat is zo’n 10 procent van het totale vermogen aan windenergie in Nederland. De Nederlandse overheid heeft bepaald dat 14 procent van de Nederlandse energieproductie in 2020 afkomstig moet zijn uit hernieuwbare bronnen en 16 procent in 2023. Het Havenbedrijf Rotterdam ondersteunt dit met het ‘Convenant Realisatie Windenergie in de Rotterdamse haven’* (2009).

Vanuit dit convenant wordt in 2020 minimaal 150 MW nieuw windvermogen in openbaar havengebied opgewekt. In de Havenvisie heeft het Havenbedrijf met diverse partners afgesproken dat het totaal opgestelde vermogen in 2020 300 MW is. Rotterdam is hiermee hard op weg om haar ambitie waar te maken om dé duurzame energiecentrale van Noordwest-Europa te zijn.

Eneco en Vattenfall openen Windpark Slufterdam
Prototype krachtigste windturbine ter wereld op de Maasvlakte

Rotterdam Offshore Windcoalition

Dit meest toonaangevend offshore windcluster in Europa zet zich in voor een innovatieve en duurzame samenleving. De bedrijven die hierbij zijn aangesloten werken samen op het gebied van marketing en branding, opleiding en training, beleid en lobby, acquisitie en innovatie.
De coalitie is in 2016 gestart en heeft de afgelopen drie jaar vooral gewerkt aan ondersteuning van offshore wind gerelateerde projecten en innovaties, lobby op gebied van energie transitie, kennisdeling en versterken van de arbeidsmarkt.

Rotterdam Offshore Windcoalition
De Sif-terminal: in korte tijd grote stappen in offshore wind

Wind op land

In het havengebied staat de grootste concentratie windturbines van Zuid-Holland: begin 2019 zo’n 200 MW opgesteld vermogen. Regelmatig worden bestaande turbines vervangen door nieuwe met een groter vermogen. Zo werden in maart 2019 de 17 turbines op de Slufterdijk vervangen door 14 grotere met een totale capaciteit die bijna twee keer zo groot is (50 MW).

Eneco en Vattenfall openen Windpark Slufterdam 2.0 met dubbel zoveel vermogen
Windpark Landtong Rozenburg

Aanlanding wind op zee

Om te verduurzamen heeft de industrie veel groene stroom nodig. Die moet de komende decennia voor een heel groot deel van de Noordzee komen. Daarom wordt gewerkt aan het leggen van stroomkabels van windparken op zee naar de Rotterdamse haven.

Kabelaansluiting windparken op zee
Havenkrant artikel: Maasvlakte krijgt 'stopcontact' voor offshore windstroom

North Sea Wind Power Hub

Binnen het North Sea Wind Power Hub-consortium werken TenneT TSO B.V. (Nederland), Energinet (Denemarken), TenneT TSO GmbH (Duitsland), Gasunie en het Havenbedrijf Rotterdam aan de onwikkeling van een grootschalig, duurzaam Europees energiesysteem op de Noordzee.

Lees meer over de North Sea Wind Power Hub

Zonne-energie

Hernieuwbare energie zoals wind en zon is cruciaal om de haven te verduurzamen.
De haven van Rotterdam vindt het belangrijk dat bedrijven in de haven meer elektriciteit uit hernieuwbare bronnen opwekken. Daar waar mogelijk moeten we gebruik maken van zonne-energie. Steeds vaker worden bedrijfsgebouwen in het havengebied daarom voorzien van zonnepanelen. Zon op bedrijfspanden is goed voor het milieu, levert een hogere balanswaarde, vraagt slechts weinig onderhoud, levert geen lawaai en biedt een duurzame uitstraling voor de panden.

Energie uit de ondergrond

We schakelen steeds meer over op duurzame energiebronnen, veelal zon- en windenergie. De diepe ondergrond levert echter ook energie. Per 100 meter wordt het ongeveer 3 graden warmer. Deze aardwarmte is ook een alternatief voor fossiele brandstoffen.

Samen met de NAM kijkt het Havenbedrijf naar kansen voor een aardwarmtebron in het westelijk havengebied. Als de warmte (circa 170 graden) in de vorm van heet water naar boven kan worden gebracht, is het een goede bron voor met name de productie van stoom voor de industrie.

Film Diederik Jekel, wetenschapsjournalist over aardwarmte
MissieEnergie
Onderzoek mogelijkheden ultradiepe aardwarmte Nederland

Waterstof en elektrificatie

Eerst blauwe waterstof
Ruim een-derde van de energievraag in ons land gaat naar de industrie. Voornamelijk om warmte op te wekken voor bedrijfsprocessen of elektriciteitsproductie. Dat gebeurt nu met fossiele brandstoffen en gaat gepaard met een aanzienlijke CO2-uitstoot.
Waterstof is een goed alternatief. Grootschalige productie kan op dit moment alleen op basis van aardgas. Daarbij komt CO2 vrij dat onderzees kan worden opgeslagen. Met deze methode wordt blauwe waterstof gemaakt. In het H-vision project werken 16 partners, waaronder het Havenbedrijf, aan de komst van een fabriek voor blauwe waterstof in Rotterdam.

En dan groene waterstof
De industrie heeft veel warmte nodig voor productieprocessen. Die warmte wordt nu opgewekt met behulp van fossiele brandstoffen. Waterstof is vooral voor de hoge temperaturen een goed alternatief. Eerst met blauwe waterstof (gemaakt uit aardgas), na 2030 kan een steviger positie worden ingenomen door groene waterstof.
Die groene kwaliteit wordt gemaakt door water met behulp van elektrolyse te splitsen in waterstof en water. Als de gebruikte stroom van windparken komt, zijn proces én product geheel duurzaam.

Meer over waterstof en electrificatie, inclusief animatiefilm

H-Vision

Binnen het project H-vision werken zestien partijen uit overwegend het havenindustriegebied Rotterdam samen aan een haalbaarheidsstudie naar de productie en toepassing van blauwe waterstof in het Rotterdamse havengebied.
Ook Havenbedrijf Rotterdam is als partner aangesloten bij H-vision dat de industrie al vóór 2030 wil voorzien van CO2-arme energie door aardgas en kolen te vervangen door blauwe waterstof en mogelijk ook restgassen circulair in te zetten.

H-vision: blauwe waterstof voor een groene toekomst
Lees meer over project H-Vision op de website van Deltalinqs

Grootschaligere waterstofproductie en netwerk

BP, Nouryon (voorheen AkzoNobel Specialty Chemicals) en Havenbedrijf Rotterdam onderzoeken samen de mogelijkheden voor de productie van groene waterstof voor de BP-raffinaderij in Rotterdam. Groene waterstof wordt verkregen door elektrolyse van water met behulp van groene stroom. Voor grootschalige productie van groene waterstof is veel groene stroom nodig, bijvoorbeeld van windparken op zee, maar ook veel capaciteit aan electrolysers. Het Havenbedrijf onderzoekt daarom ook de realisatie van een waterstof backbone en een speciaal bedrijfsterrein voor electrolysers.

Havenbedrijf kijkt naar grootschaliger waterstofproductie en netwerk

Een groene toekomst voor de kolencentrales

In het regeerakkoord van het kabinet Rutte III is afgesproken voor 2030 te stoppen met het gebruik van kolen voor elektriciteitsopwekking in Nederland. Op de Maasvlakte staan twee recent geopende centrales van Uniper en Engie. Beide bedrijven onderzoeken op welke manier de centrales (door ombouw) ook na het stoppen met steenkool een waardevolle rol in het Nederlandse energielandschap kunnen vervullen.

Lees meer in artikel: 'Een groene toekomst voor de kolencentrales'
Europees onderzoeksproject voor innovatieve ombouw van kolencentrale naar biomassa

Biomassa

Voor de import van biomassa naar Europa is de haven van Rotterdam een belangrijke haven. Houtpellets, de belangrijkste productgroep voor biomassa, worden met name gebruikt in de Europese warmte- en energiemarkt. Uitstekende verbindingen voor aanvoer en doorvoer, verwerking van biomassa in de haven, bestaande ladingsstromen en gespecialiseerde overslag en opslagfaciliteiten maken van Rotterdam een aantrekkelijke biomassa hub.

Lees meer over biomassa

STAP 3 - NAAR EEN NIEUW GRONDSTOFFEN- EN BRANDSTOFFENSYSTEEM

Projecten stap 3 energietransitie

Bij deze stap gaat het om vervanging van fossiele grondstoffen. Dit kan door gebruik van biomassa, gerecyclede materialen en groene waterstof.
Circulaire economie

Het Havenbedrijf Rotterdam zet sterk in op een internationale positie als Waste-to Value Port met vele bestaande circulaire bedrijven en nieuwe projecten. Het havengebied van Rotterdam is een aantrekkelijke regio om de circulaire economie vorm te geven. De uitgebreide netwerkverbindingen met het achterland bieden een sterke uitgangspositie om reststromen te verwaarden en opnieuw in te zetten. In de praktijk gaat het dan vooral om op grote schaal groene waterstof in te zetten voor de energievoorziening van de industrie en als grondstof in de chemie. De haven wordt naast een hub voor groene elektriciteit en waterstof ook een import-hub van secundaire grondstoffen (waste, plastics) en duurzame biomassa. Immers, naast waterstof is ook koolstof nodig voor het maken van producten.

Lees meer over circulaire economie
Position paper Circulaire Economie

Rotterdam als Waste-to-Value hub

De weg naar een CO₂-neutrale toekomst is voor een logistiek-industrieel complex van wereldniveau geen simpele opgave. Het gaat om een ingrijpende transitie, waarbij veel belangen op het spel staan.
Een werkgroep met vertegenwoordigers van bedrijfsleven, wetenschap, bestuur en maatschappelijke organisaties heeft als onderdeel van het nationale klimaatakkoord een route voor het industriegebied Rotterdam-Moerdijk uitgestippeld die vergaande vernieuwing introduceert.

Rotterdam als waste-to-value hub

Waste to Chemicals

Air Liquide, Enerkem, Nouryon, Shell en Havenbedrijf Rotterdam ontwikkelen momenteel een geavanceerde 'waste-to-chemicals'-installatie (W2C) in Rotterdam. Het is de bedoeling dat dit de eerste installatie van dit type in Europa wordt die niet-recycleerbare afvalstoffen kan omvormen tot waardevolle chemicaliën en biobrandstoffen.

Alles over Waste to Chemicals

Bleekaarde

Bleekaarde wordt gebruikt om plantaardige olie te zuiveren. Afhankelijk van hoe intensief de bleekaarde wordt gebruikt, is de bleekaarde na enkele weken verzadigd. Op dat moment wordt het nu vooral afval. De nieuwe faciliteit maakt hier nieuwe grondstoffen van, onder andere door olie uit de bleekaarde terug te winnen. De teruggewonnen olie kan bijvoorbeeld worden toegepast als biobrandstof en de resterende bleekaarde in bouwmaterialen.

Verzadigde bleekaarde is miljoenen waard

REKO bouwt installatie voor thermische reiniging teerhoudend asfalt granulaat

REKO bouwt een nieuwe thermische reinigingsinstallatie die jaarlijks 1,2 miljoen ton reststoffen (een mix van teerhoudend asfalt granulaat en dakleer) volledig gaat omzetten in primaire grondstoffen, elektriciteit en warmte. Met het project is een investering gemoeid van 125 miljoen euro.

REKO investeert 125 miljoen euro in tweede installatie

Prinses Amalia viaduct

Het project ‘Prinses Amaliaviaduct Maasvlakte’ creëert een toekomstvaste bereikbaarheid van de containerterminals aan de Amaliahaven en het zuidelijker gelegen deel van Maasvlakte 2. Bij de bouw van dit viaduct is afval (beaumix) als grondstof gebruikt.

Lees meer over de realisatie van het Prinses Amaliaviaduct en bekijk de video over beaumix

TRANSPORT EN DIGITALE OPLOSSINGEN

Projecten transport

Overzicht verduurzaming binnenvaart en zeevaart

Rotterdam is de plek waar de energietransitie vorm krijgt met een reeks projecten in de industrie om de uitstoot van broeikasgassen in lijn te krijgen met de nationale klimaatdoelen. Het Havenbedrijf Rotterdam neemt ook het initiatief om de logistieke ketens waar Rotterdam deel van uitmaakt te decarboniseren. De thema’s energietransitie, digitalisering en efficiency vormen hierbij een geïntegreerde driehoek. Met bijvoorbeeld meer beschikbare data kan een efficiencyverhoging in de hand worden gewerkt wat weer een gunstig effect heeft op de verduurzaming van de haven. Zo versterken deze thema’s elkaar.

Overzicht stand van zaken energietranstie binnen de binnenvaart en zeevaart

Bio-brandstoffen zeevaart en binnenvaart

Zeevaart:
IKEA Transport & Logistics Services, containerrederij CMA CGM en het GoodShipping Program zijn - met steun van Havenbedrijf Rotterdam - een proef gestart met duurzame bio-stookolie in de containerscheepvaart.
IKEA, CMA CGM en het GoodShipping Program testen duurzame bio-stookolie voor containerscheepvaart

Binnenvaart:
Duurzame brandstoffen pionier GoodFuels en partner REINPLUS FIWADO Bunker hebben voor het eerst het Combined Cargo Terminals (CCT) binnenvaartschip ‘For Ever’ volledig gebunkerd met 100% geavanceerde biobrandstof. Met deze levering wordt het gebruiksgemak van geavanceerde biobrandstoffen aangetoond en een aanmerkelijke CO2-besparing gerealiseerd.
Eerste binnenvaartschip op 100% duurzame biobrandstof voor Heineken

Stimuleringsregeling Klimaatvriendelijke Zeevaart

Havenbedrijf Rotterdam heeft de Stimuleringsregeling Klimaatvriendelijke Zeevaart geïnitieerd om in Rotterdam te zorgen voor (demonstratie)projecten waarbij nieuwe klimaatvriendelijke brandstoffen worden toegepast in de zeevaart. In totaal is er € 5 miljoen beschikbaar voor verladers, rederijen, brandstofproducenten en -leveranciers, motorfabrikanten en scheepseigenaren.
De regeling is tot eind 2022 beschikbaar.

Lees alles over deze Stimuleringsregeling

Emissieloze binnenvaart

Rotterdam heeft een uitstekende verbinding met het achterland. Het is de basis voor de binnenvaartsector. Om emissies van de binnenvaart omlaag te brengen, is elektrisch varen een uitdagende optie.
Met zeven partners is het Havenbedrijf een van de initiatiefnemers van het Groene Cirkels-programma dat mikt op het gebruik van verwisselbare batterijcontainers. Heineken wordt de eerste gebruiker op de corridor Amsterdam-Rotterdam-Antwerpen. Ook werken diverse andere partijen aan demonstratieprojecten op basis van waterstof. Het Havenbedrijf ondersteunt al deze initiatieven, ondermeer met kortingen op binnenhavengelden.

Digitalisering

Digitalisering verandert onze wereld. Ingewikkeld? In Rotterdam wordt digitalisering juist ingezet om de efficiëntie en betrouwbaarheid van de logistieke keten verder te verbeteren. In de praktijk leidt dit tot lagere transactiekosten bij het boeken van lading, maar ook kortere vaarroutes en versnelde afhandeling van ladingen.
Met een aansluiting op logistieke platforms, krijgen we een slimme haven met een naadloze doorstroom van verkeer en goederen. Dat draagt bij aan de concurrentiepositie, terwijl een efficiëntere haven ook minder energie verbruikt.

Digitalisering maakt zeevaart milieuvriendelijker
Lees meer over onze digitale producten en ontwikkelingen

ESI Green Award

Het Havenbedrijf Rotterdam beloont schepen die in het bezit zijn van een Green Award certificaat met kortingen op het havengeld.

Havenbedrijf Rotterdam maakt schonere zeevaart laagdrempeliger

MEER LEZEN OVER ONZE STRATEGIE EN VISIE?

De industrie kan in drie stappen overschakelen op CO₂-neutrale productiewijzen:
- Stap 1: het nemen van allerlei efficiency-maatregelen door de bestaande industrie, het gebruiken van restwarmte om woningen en kassen te verwarmen en CO₂ afvangen en opslaan onder de Noordzee. Tegelijk moet veel werk verzet worden om allerlei duurzame technieken te ontwikkelen en die te kunnen opschalen.
- Stap 2: het veranderen van het energiesysteem: in plaats van olie en gas te gebruiken voor verhitting, kan de industrie overstappen op elektriciteit en (groene) waterstof.
- Stap 3: het vervangen van fossiele grondstoffen door biomassa, door recycling van ‘afval’ en door gebruik van groene waterstof. Naast de industrie zal ook het transport van goederen moeten verduurzamen. Het Havenbedrijf ontwikkelt een reeks activiteiten om de logistieke sector te helpen de CO₂-uitstoot te reduceren.

Vanaf 2017 zijn er drie rapporten verschenen die laten zien dat CO₂-neutrale industrie en scheepvaart mogelijk zijn en hoe de haven daar naar toe wil werken. De eerste twee zijn studies van het Wuppertal Institut (2017 en 2018). Het derde is het rapport van de Regionale Industrietafel Rotterdam-Moerdijk (2018).

Het Havenbedrijf hanteert een én-én benadering: we willen tegelijkertijd de bestaande industrie vernieuwen en nieuwe, duurzame industrie verwelkomen. De energietransitie vraagt vaak om nieuwe samenwerkingsverbanden, nieuwe technieken en nieuwe verdienmodellen. We werken in wisselende coalities aan het realiseren van concrete projecten die zorgen voor CO₂-reductie. Voor de overgang naar andere energiesystemen is veelal nieuwe infrastructuur nodig: voor warmte, elektriciteit, waterstof, CO₂ en stoom. Door die hier te realiseren, wordt Rotterdam aantrekkelijker voor bedrijven om te investeren in schone productieprocessen.

Meer informatie

Contact met team Energietransitie:

Nico van Dooren
Director Energy and Industry
Maike Akkers
Program Manager Energy Infrastructure
Stijn Effting
Program Manager Renewable Chemicals and Fuels
Ankie Janssen
Program Manager Alternative Fuels
Wilco van der Lans
Program Manager Renewables
Monique de Moel
Program Manager Circular Economy
Randolf Weterings
Program Manager Electrification and Hydrogen

Automatisch op de hoogte blijven van ontwikkelingen in de haven?

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.

Choose your language

The page is not available in chosen language.

Go to the front page