In 3 stappen CO₂-neutraal

De energietransitie-opgave is helder: We willen de haven van Rotterdam in lijn brengen met de doelen van het Klimaatakkoord van Parijs. Samen met bedrijven werken we in 3 stappen toe naar een CO₂-neutrale haven. Stappen 1 tot en met 3 zijn respectievelijk efficiency & infrastructuur, naar een nieuw energiesysteem en naar een nieuw grondstoffen- en brandstoffensysteem.

STAP 1: EFFICIENCY & INFRASTRUCTUUR

Stap 1 energietransitie

De industrie gaat stap voor stap naar CO₂-neutraal. In stap 1 neemt de industrie efficiency-maatregelen. Restwarmte wordt gebruikt om woningen, bedrijfsgebouwen en kassen te verwarmen. CO₂ wordt afgevangen en opgeslagen onder de Noordzee. Deze ontwikkelingen vragen de komende jaren veel extra infrastructuur zoals pijpleidingen en kabels.
Efficiënter omgaan met huidige grondstoffen

De eerste stap in de energietransitie is het efficiënter omgaan met de huidige fossiele grondstoffen. Volgens onderzoeken kan de industrie circa 20% energie besparen door efficiëntere productieprocessen, betere isolatie, brandstofbesparingen en/of het gebruik van duurzame brandstoffen. En door slimmer samen te werken met andere bedrijven. Zo heeft de ene onderneming bijvoorbeeld stoom over dat de ander juist goed kan gebruiken. In de tussentijd kan er hard gewerkt worden aan nieuwe technologie die nodig is om het havengebied van Rotterdam verder te verduurzamen.

Rotterdamse industrie stoot minder CO2 uit

Infrastructuur: kilometers aan nieuwe kabels en leidingen

Om het havengebied Rotterdam te verduurzamen, is er de komende jaren veel extra infrastructuur nodig. Dat geldt op verschillende terreinen. De bedrijven in het havengebied Rotterdam zijn nu sterk met elkaar verbonden. Ze leveren elkaar producten via pijpleidingen en kabels. De komende jaren zullen er steeds meer duurzame producten onderling uitgewisseld worden, zoals stoom, warmte en waterstof. Daarnaast gaan we steeds meer energie opwekken met windparken op de Noordzee. De opgewekte elektriciteit van die windparken moet naar het hoogspanningsnetwerk op land worden vervoerd. En tot slot gaan we CO₂ van de industrie afvangen en opslaan onder de Noordzee. Ook voor deze techniek is nieuwe infrastructuur nodig.

Energie infrastructuur in het Rotterdamse havengebied

STAP 2 - NAAR EEN NIEUW ENERGIESYSTEEM

Stap 2 energietransitie

Stap 2 is het veranderen van het energiesysteem. In plaats van olie en gas te gebruiken voor verhitting, zal de industrie overstappen op elektriciteit en (groene) waterstof. Daarvoor is veel en betaalbare elektriciteit nodig uit duurzame bronnen als wind en zon.
Elektrificatie en waterstof

Ruim een-derde van de energievraag in ons land gaat naar de industrie. Vooral om warmte op te wekken voor bedrijfsprocessen of de productie van elektriciteit. Dat gebeurt nu met fossiele brandstoffen, zoals olie en gas. Daarbij komt veel CO₂ vrij. Voor een CO₂- neutrale haven zullen olie en gas dan ook vervangen moeten worden door elektriciteit en waterstof.

Grootschalige elektrificatie

De industrie kan elektrificatie inzetten om de uitstoot aan broeikasgassen te verlagen. Hierbij gaat het met name om:

  • Het vervangen van grijze stroom die is opgewekt met fossiele bronnen door groene stroom, opgewekt door bijvoorbeeld zon en wind.
  • Het gebruiken van groene elektriciteit voor de productie van warmte die nodig is in de procesindustrie.
  • Het gebruiken van groene elektriciteit om waterstof te maken.

De behoefte aan elektriciteit in de haven zal de komende jaren alleen maar toenemen. Om op termijn elektrificatie grootschalig te kunnen inzetten, is vooral veel groene elektriciteit nodig uit bronnen als zon, wind en waterkracht. Die elektriciteit moet bovendien betaalbaar zijn. En het hoogspanningsnet in de haven moet versterkt worden.

Die ontwikkeling is in gang gezet, bijvoorbeeld met de toename van het aantal windparken op zee en de aanlanding van vooral windenergie op de Maasvlakte. Onderstaande animatie zet de ins en outs van elektrificatie nog eens op rij.

Blauwe en groene waterstof

Grootschalige productie van waterstof kan op dit moment alleen nog met aardgas. De CO₂ die daarbij vrijkomt, willen we afvangen en opslaan onder de Noordzee. Met deze methode wordt blauwe waterstof gemaakt. Na 2030 behoort ook grootschalige productie van groene waterstof tot de mogelijkheden. Deze groene waterstof wordt gemaakt door water te splitsen in waterstof en zuurstof. Dit proces heet elektrolyse. Elektrolyse vereist veel stroom. Als de gebruikte stroom van windparken komt, zijn proces én product geheel duurzaam en wordt de waterstof groene waterstof genoemd. Op dit moment hebben we echter nog te weinig windenergie tot onze beschikking. Daarom behoort groene waterstof pas na 2030 tot de mogelijkheden.

Meer over waterstof en electrificatie, inclusief animatiefilm

Zonne-energie

Duurzame energie uit wind en zon is cruciaal voor een CO₂-neutrale haven. Het Havenbedrijf Rotterdam vindt het belangrijk dat bedrijven in de haven meer elektriciteit uit duurzame bronnen gebruiken. Bijvoorbeeld zonne-energie. Steeds vaker worden bedrijfsgebouwen in het havengebied daarom voorzien van zonnepanelen. Dit is goed voor het milieu en zorgt voor lagere energiekosten.

Lees meer over het plaatsen van zonnepanelen op uw bedrijfspand.

Energie uit de ondergrond

We schakelen steeds meer over op duurzame energie, veelal zon- en windenergie. De diepe ondergrond levert echter ook energie. Per 100 meter wordt het ongeveer 3 graden warmer. Deze aardwarmte is een alternatief voor fossiele brandstoffen. Samen met de NAM kijkt het Havenbedrijf Rotterdam naar kansen voor een aardwarmtebron in het westelijk havengebied. Als de warmte (circa 170 graden) in de vorm van heet water naar boven kan worden gebracht, is het een goede bron voor met name de productie van stoom voor de industrie.

Film Diederik Jekel, wetenschapsjournalist over aardwarmte
MissieEnergie
Onderzoek mogelijkheden ultradiepe aardwarmte Nederland

Biomassa

Rotterdam is een belangrijke haven voor de import van biomassa naar Europa. Houtpellets, de belangrijkste productgroep voor biomassa, worden met name gebruikt in de Europese warmte- en energiemarkt. Uitstekende verbindingen voor aan- en doorvoer, verwerking van biomassa in de haven, bestaande ladingsstromen en gespecialiseerde overslag en opslagfaciliteiten maken van Rotterdam een aantrekkelijke biomassa hub.

Lees meer over biomassa

STAP 3 - NAAR EEN NIEUW GRONDSTOFFEN- EN BRANDSTOFFENSYSTEEM

Stap 3 energietransitie

Bij deze stap gaat het om vervanging van fossiele grondstoffen. Dit kan door gebruik van biomassa, gerecyclede materialen, groene waterstof en CO2.
Rotterdam als waste-to-value hub

De weg naar een CO₂-neutrale toekomst is voor een logistiek-industrieel gebied van wereldniveau zoals Rotterdam geen simpele en snelle opgave. Het gaat om een ingrijpende transitie, waarbij veel belangen op het spel staan. Vertegenwoordigers van bedrijfsleven, wetenschap, bestuur en maatschappelijke organisaties hebben als onderdeel van het nationale klimaatakkoord een route voor het industriegebied Rotterdam-Moerdijk uitgestippeld die vergaande vernieuwing introduceert.

Rotterdam als waste-to-value hub

Circulaire economie

In de circulaire economie staan productie, innovatie én hergebruik centraal. Producten en stoffen worden zoveel mogelijk opnieuw gebruikt. Het havengebied van Rotterdam is met haar vele circulaire bedrijven en projecten een aantrekkelijke regio voor de circulaire economie. De uitgebreide verbindingen met het achterland bieden een sterke uitgangspositie om reststromen opnieuw te gebruiken. Groene waterstof zal op grote schaal gebruikt worden als energie voor de industrie en grondstof in de chemie. De haven wordt daarnaast een belangrijke importhaven voor secundaire grondstoffen (afval, plastic) en duurzame biomassa. Naast waterstof is namelijk ook koolstof nodig voor het maken van producten. Dat vereist samenwerking van partijen door de hele productieketen heen: winning van grondstoffen, productontwerp, productieproces, reparatie, hergebruik en recycling.

Het Havenbedrijf denkt mee over hoe we met grondstoffen om kunnen gaan. Wij investeren in, faciliteren en adviseren potentiële coalitiepartners. We willen de bestaande industrie ondersteunen in de transitie van fossiel naar biobased en circulair. En tegelijkertijd nieuwe industrie aantrekken.

Recycling en biomassa

Mechanische recycling is de meest milieu- en kostenefficiënte manier om kunststoffen te verwerken die goed recyclebaar zijn. Door de groeiende vraag naar hoogwaardige grondstoffen voor nieuwe kunststoffen is er behoefte aan verdere uitbreiding, opschaling en professionalisering van de recyclingcapaciteit in Europa. Door de aanwezigheid van primaire kunststofproducenten en het grote aanbod van afval- en sorteerstromen, vormt de regio Rotterdam een interessante locatie voor hoogwaardige mechanische recycling.

Naast mechanische recycling bieden chemische recycling-technologieën de kans om niet-recyclebaar kunststofafval om te zetten in producten als polymeren, brandstoffen, waxen, aromaten of synthetische gassen.

Daarnaast is er ruimte om in biomassa te groeien. Biomassa kan fossiele grondstoffen in de industrie goed vervangen in toepassingen als vloeibare brandstoffen en chemicaliën. In de haven van Rotterdam bevindt zich ’s werelds grootste industriële cluster dat biomassa als grondstof gebruikt. Biobased bedrijven profiteren hier van de mogelijkheden voor toevoer van alle denkbare vormen van biomassa en ook de verspreiding van eindproducten. De aanwezigheid van een sterk petrochemisch cluster en de kennis en ervaring van de bestaande biobased industrie maken Rotterdam aantrekkelijk voor vestiging.

Position paper circulaire economie

TRANSPORT EN DIGITALE OPLOSSINGEN

Duurzaam transport

Naast de industrie zal ook het transport van goederen naar, in en van het havengebied moeten verduurzamen. Het Havenbedrijf Rotterdam ontwikkelt activiteiten om de logistieke sector te helpen de CO₂-uitstoot te verminderen.
Meer informatie over duurzaam transport

De haven van Rotterdam dankt de leidende positie als grootste haven van Europa aan o.a. de uitstekende bereikbaarheid via zee en aan goede verbindingen met het achterland. Maar de grote hoeveelheid zee- en binnenvaart zorgen ook voor uitstoot van CO₂. Daarom neemt het Havenbedrijf Rotterdam het initiatief om de logistieke ketens waar Rotterdam onderdeel van is te verduurzamen. Dat doen we door o.a. schepen efficiënter te laten varen met behulp van digitale middelen. Het gebruik van elektromotoren, elektrische kranen, etc te bevorderen. en door transitiebrandstoffen zoals biobrandstoffen en LNG te stimuleren. Deze transitiebrandstoffen zullen op termijn vervangen worden door waterstof en synthetische brandstoffen.

Overzicht stand van zaken energietranstie binnen de binnenvaart en zeevaart

Stimuleringsregeling Klimaatvriendelijke Zeevaart

De Stimuleringsregeling Klimaatvriendelijke Zeevaart van het Havenbedrijf Rotterdam stimuleert het gebruik van duurzame brandstoffen in de zeevaart. In totaal is er € 5 miljoen beschikbaar voor initiatieven van verladers, rederijen, brandstofproducenten en -leveranciers, motorfabrikanten en scheepseigenaren. De regeling is tot eind 2022 beschikbaar.

Lees alles over deze Stimuleringsregeling

Korting op havengeld voor milieuvriendelijke scheepvaart

Het Havenbedrijf Rotterdam beloont schepen die in het bezit zijn van een Green Award certificaat met kortingen op het havengeld. Green Award is een keurmerk voor schepen die voldoen aan hoge eisen op het gebied van veiligheid en milieu.

Lees alles over de Green Award korting

Lopende projecten

In partnerships met bedrijven werken we toe naar een CO₂-neutrale haven. Dat vraagt radicale vernieuwing en nieuwe technologieën. We testen innovaties in de praktijk, passen nieuwe technieken toe en koppelen bestaande bedrijven aan nieuwe. Intussen nemen we alvast maatregelen om zoveel mogelijk uitstoot op de korte termijn te beperken. Dat er al volop gewerkt wordt aan de energietransitie in de haven van Rotterdam laten de lopende projecten zien.

Energiedossier: Haven kan kwart bijdragen aan CO2-reductie

De industrie in Rotterdam werkt aan een reeks projecten waarmee 20 tot 25 procent van de Nederlandse CO2-reductiedoelstelling voor 2030 kan worden bereikt. Welke projecten zijn dit en wat speelt er nog meer in Rotterdam op het gebied van energietransitie? Het AD maakte een Energiedossier met alle actualiteiten.

Meer informatie

Wilt u meer weten over de energietransitie? Neem dan contact op met:

Nico van Dooren
Director Energy and Industry
Maike Akkers
Program Manager Energy Infrastructure
Stijn Effting
Program Manager Renewable Chemicals and Fuels
Ankie Janssen
Program Manager Alternative Fuels
Wilco van der Lans
Program Manager Renewables
Monique de Moel
Program Manager Circular Economy
Randolf Weterings
Program Manager Electrification and Hydrogen

Choose your language

The page is not available in chosen language.

Go to the front page