De robot komt eraan

De tijd is gekomen dat robots zó slim worden, dat ze eenvoudige taken van mensen kunnen overnemen. Ook in de logistieke sector. Al is het nog niet zover dat robots overal kunnen worden ingezet. Logistiek is een lastig veld voor robots om te leren.

De containerkranen op de Maasvlakte 2 in de haven van Rotterdam zijn onbemand en nagenoeg volledig geautomatiseerd. Robots van ruim 125 meter hoog.

Welkom in de Haven van Rotterdam, op de geautomatiseerde terminal van RWG. De containerterminals van APMT en RWG op de Maasvlakte 2 zijn de meest geautomatiseerde terminals ter wereld die grotendeels autonoom en met remote operators werken. Niels Dekker van containerterminal RWG: “De containerbusiness heeft de laatste tien jaar een enorme schaalvergroting meegemaakt. Schepen zijn groter geworden en hebben meer containers bij zich. Om die nog steeds op een snelle en efficiënte manier te kunnen afhandelen, is een terminal zoals de onze ontworpen.” De terminal is nog maar net geopend, maar heeft een capaciteit van 2,35 miljoen TEU.

Drone-schepen

De drijvende kracht achter een geautomatiseerde terminal is artificiële intelligentie: de creatie van devices die (menselijke) intelligentie tonen. Dat komt in verschillende vormen en maten. Bij scheepvaart zit innovatie ‘m bijvoorbeeld in onbemande en van afstand bestuurbare schepen. Zo werkt engineering-concern Rolls-Royce aan cargoschepen die het zonder bemanning stellen en vanaf land bestuurd worden, zogenaamde ‘drone-schepen’. Dat kan veiliger, goedkoper en efficiënter zijn dan een schip met bemanning.

Op de terminal van RWG is bijna alles geautomatiseerd: een schip lossen en laden gebeurt dus met automatische kranen. “We hebben remote proces operators verderop op kantoor zitten, zij controleren de bewegingen van de kraan,” vertelt Niels Dekker. Een kraan pakt een container, laadt die vervolgens op automatische voertuigen. “Dat zijn onze AGV’s, zij vervoeren het transport naar de opslag. Ook die zijn onbemand en volledig geautomatiseerd. Ze weten zelfs wanneer hun batterij bijna op is: dan rijden ze naar het batterijwisselstation en krijgen ze via een robot een nieuwe batterij.”

Onze AGV's weten zelfs wanneer hun batterij bijna op is: dan rijden ze naar het batterijwisselstation en krijgen ze via een robot een nieuwe batterij.

Niels Dekker, RWG

Zo spelen robotica en computersystemen in de hele logistieksector een steeds grotere rol. Markus Kückelhaus is Vice President Innovation & Trend Research bij logistiek bedrijf DHL, in meer dan 220 landen actief. “Je ziet een enorme shift in hoe mensen over robots denken. Bedrijven tonen sinds kort interesse, er kunnen makkelijker investeerders worden gevonden.” Investeringen in robots in de eerste vijf maanden in 2015 hebben bijvoorbeeld de gezamenlijke investeringen in 2014 overtroffen.

“De tijden zijn nu aan het veranderen. Maar we zullen binnen nu en drie jaar niet gelijk naar een volledig geautomatiseerde sector gaan, het gaat met stappen. Eerst zullen er robots komen die mensen vooral ondersteunen in hun taak.”

11 tot 24 kilometer

De voordelen van robots zijn evident. Ze elimineren taken die gevaarlijk zijn, vinden het niet erg om saai en repeterend werk te doen en zijn meer efficiënt, nauwkeurig of sterk dan mensen ooit zouden kunnen zijn. Kückelhaus: “Er is berekend dat een magazijnmedewerker zo’n 11 tot 24 km per dienst loopt. Als je de producten naar ze toe zou kunnen brengen met robots, hoeven ze zelf niet veel te lopen.”

Nu functioneert nog 80 procent van de magazijnen wereldwijd vooral op mensen. DHL loopt erin voorop om het meer automatisch te maken. Kückelhaus: “Bij ons is 15 procent van de magazijnen mechanisch aangestuurd.”

Een robot pakketjes laten verslepen en schepen lossen, hoe moeilijk kan het zijn? “Best lastig,” zegt Kückelhaus. “Dat heeft met het product te maken: cargo komt in verschillende maten en gewichten. Mensen kunnen goed onderscheiden wat voor soort cargo het is, en welke kracht nodig is om een pakketje op te pakken. Maar tot nu toe is het moeilijk om dat aan een computer te leren. Autofabrikanten gebruiken bijvoorbeeld robots voor zich steeds herhalende taken, zoals een schroef aandraaien. Maar in de logistiek verschilt het per pakket.” Je zou voor de logistiek wel een specifieke robot kunnen ontwerpen voor een bepaalde klant die altijd een bepaald pakket vervoert, maar als het contract met de klant afloopt zit je met een waardeloze robot.

En er zijn nog meer uitdagingen voordat de robot een succes kan worden in de logistiek. Kückelhaus: “Logistiek heeft te maken met vervoer: ze moeten kunnen bewegen. Daarvoor moeten ze snappen in welke omgeving ze opereren, zodat ze bijvoorbeeld niet overal tegenop botsen. Gelukkig komen er steeds meer innovaties op het gebied van cameratechnologie en sensoren, waardoor robots leren herkennen wat voor soort product voor ze staat.”

Eigenlijk zijn havens de ideale oefengebieden voor robots. Het is een gecontroleerd gebied met veel ruimte.

Markus Kueckelhaus, DHL

Robot Sawyer

DHL is nu aan het experimenteren met robot Sawyer, van Rethink Robotics. “Dat is een robot die samenwerkt met mensen. Hij leert ook door mensen na te doen: wij bewegen zijn armen, en zo snapt hij wat er gevraagd wordt.” De robot is nog in een testfase.

Robot Sawyer van Rethink Robotics

Veel van de nieuwe innovaties rondom artificiële intelligentie en robots komen voort uit startups. “Startups vormen een bron van creativiteit en inspireren daarmee ook bestaande bedrijven die inzetten op innovatie,” zegt Emile Hoogsteden, directeur Containers, Breakbulk & Logistics van het Havenbedrijf Rotterdam: “We proberen als Havenbedrijf Rotterdam startups daarom aan te trekken en ze te helpen zich te ontwikkelen door te investeren in acceleratorprogramma’s, fondsen en vestigingslocaties.” Zo is vorig jaar maart door het Havenbedrijf Rotterdam en YES!Delft het programma Port Innovation Lab gelanceerd. “Er zijn nu negen havenstartups bezig hun business-idee schaalbaar te maken.”

Eigenlijk zijn havens de ideale oefengebieden voor robots, legt Markus Kückelhaus uit. “Het is een gecontroleerd gebied met veel ruimte. Je hebt dus het voordeel dat je zelf de omstandigheden van de robot kan bepalen. Dat is bijvoorbeeld heel anders voor zelfrijdende auto’s die van het bestaande wegennetwerk gebruik moeten gaan maken.”

Toch zal het nog een tijd duren voor we overal in de logistieke sector robots gaan terugzien. Kückelhaus: “Robots van nu kunnen vooral simpele taken. Denk aan de robots die je huis kunnen stofzuigen, of automatisch je gazon maaien. Zo zal het ook in de logistiek gaan: eerst komen er waarschijnlijk robots die magazijnen leren schoonmaken.” Hij schat dat het nog wel 5 à 10 jaar gaat duren voor we ze echt ingewikkelde taken kunnen laten doen. “Maar je weet hoe het ging met de mobiele telefoon,” zegt Kückelhaus: “Twintig jaar geleden had niemand van een smartphone gehoord. Onze kinderen kunnen zich nu geen wereld zonder smartphone voorstellen. De volgende generatie zal dat waarschijnlijk met robots hebben.”

Robotica: dit artikel is deel 2 van een serie artikelen over innovaties die de toekomst van de haven en transportsector kunnen beïnvloeden. Redacties zijn vrij deze artikelen, video's en infographics te gebruiken. U kunt ze hier downloaden.>

Choose your language

The page is not available in chosen language.

Go to the front page