Even het schip van de concurrent lenen

Het ‘Physical Internet’ kan een oplossing zijn voor de transportsector om de stap te zetten naar een schoner en efficiënter logistiek systeem. Het Havenbedrijf Rotterdam doet mee aan een onderzoek naar de rol van havens binnen dit nieuwe logistieke idee.

Stel, je stuurt een mailtje. Je typt wat tekst, drukt op verzenden, en een paar seconden later krijgt de ontvanger de mail binnen. Hoe die mail precies naar de ontvanger wordt gezonden – via allerlei servers en opgedeeld in tientallen stukjes – is voor de gebruiker meestal niet van belang. Zolang die maar snel op de juiste plek met de juiste inhoud bij de ontvanger arriveert. Dat is ook hoe de transportsector er in de toekomst uit zou kunnen gaan zien. Tenminste, als het aan de bedenkers van ‘The Physical Internet’ ligt.

“Stel dat je een paar containers wijn van een wijngaard in Argentinië naar een supermarkt in Groningen wil vervoeren. Op dit moment komt daar een boel logistiek regelwerk bij kijken, en worden op voorhand lange-termijncontracten met vervoerders gesloten,” zegt Iris Vis, hoogleraar industrial engineering met specialisatie havenlogistiek en ontwerp van transportnetwerken aan de Rijksuniversiteit Groningen. “Met het nieuwe paradigma het Physical Internet kan dat logistieke proces net zo simpel worden als het versturen van een e-mail: als verzender maak je je dan geen zorgen over hoe die lading daar terecht komt, áls die er maar komt. Op tijd en betrouwbaar.”

Iris Vis

Om dat voor elkaar te krijgen, is meer flexibiliteit nodig in de vervoersnetwerken. “Distributieketens hebben nu eigen opslagruimtes, eigen vervoermiddelen en eigen contracten met vervoerders. Terwijl het duurzamer en efficiënter zou werken als je bijvoorbeeld die vervoersmiddelen, chauffeurs of opslagruimten deelt,” zegt Iris Vis. Dat gebruikers van logistieke netwerken elkaars magazijn mogen lenen. Of dat je van elkaars schepen en vrachtwagens gebruikmaakt. Vis: “Vervoersbeslissingen worden dan ook genomen vanuit het perspectief van individuele pakketten, niet meer alleen vanuit groepen containers. Door elkaars materialen te gebruiken en te benutten kan een grotere flexibiliteit in het netwerk ontstaan.”

Waarom zou een container niet opgedeeld kunnen worden in kleine pakketjes.

Iris Vis Iris Vis, Rijksuniversiteit Groningen

Vijf jaar geleden bedacht

Deze nieuwe manier van denken over transport, wordt het ‘Physical Internet’ genoemd. Vijf jaar geleden is die term bedacht door de wetenschappers Benoit Montreuil, Russell Meller en Eric Ballot. Zij zagen kansen voor verbeteringen in de logistieke sector en introduceerden daarom het Physical Internet. Sindsdien zijn wetenschappers, bedrijven en beleidsmakers erover aan het meepraten. Iris Vis: “Het uitgangspunt van de bedenkers is dat iedereen die erover wil meedenken, kan aanhaken. We zijn er nog lang niet: gezamenlijk zijn er nog grote stappen te zetten om de kansen die het Physical Internet biedt, te realiseren.”

Kansen voor verbetering van efficiëntie en duurzaamheid van de huidige transportsector zijn onder meer te vinden in het streven naar meer flexibiliteit. Iris Vis: “Door meer te denken vanuit hoe ladingen kunnen worden gecombineerd en hoe vervoermiddelen en magazijnen kunnen worden gedeeld, kan potentieel tijd en geld worden bespaard en tegelijkertijd winst uit milieu-oogpunt worden bereikt."

Het Physical Internet sluit nauw aan bij recente maatschappelijke ontwikkelingen. Iris Vis: “De samenleving is aan het veranderen. Er zijn allerlei ontwikkelingen in de maatschappij die ook de transportsector beïnvloeden, zoals internet of things, 3D-printen, of de opkomst van de deeleconomie. Bezit wordt steeds minder belangrijk; dat is een ontwikkeling die ook zijn weerslag op het goederenvervoer kan hebben.”

Bezit wordt steeds minder belangrijk. Dat heeft ook zijn weerslag op het goederenvervoer.

Iris Vis Iris Vis, Rijksuniversiteit Groningen

Meer flexibiliteit

Samenwerking en flexibiliteit staan al centraal bij meerdere innovaties in de logistieke sector. Zo biedt European Gateway Services, dochterbedrijf van containerterminal ECT, ‘synchromodaal transport’ aan. De gedachte hierachter is dat het vervoer betrouwbaarder, efficiënter en duurzamer wordt indien de klant aangeeft waar en wanneer de container aangeleverd moet worden, maar dat bij de keuze voor vervoermiddel en route meer vrijheid wordt gegeven, waardoor vervoercapaciteit en vervoersmogelijkheden veel beter benut kunnen worden.

Een belangrijke eerste stap op weg naar het Physical Internet, volgens Iris Vis. Maar Physical Internet gaat nog verder. Vis: “Tot nu toe denken we in vervoer vaak in verzamelingen containers. Maar dat tien containers dezelfde lading hebben, en eventueel ook dezelfde bestemming, hoeft nog niet te betekenen dat ze daarmee ook dezelfde route afleggen. Waarom zou zo’n container niet kunnen worden opgedeeld in kleinere modules, of de helft van de containers bijvoorbeeld een week later versturen als dat kan? We denken dan dus vanuit het individuele pakket en willen die vervolgens zo efficiënt mogelijk combineren met andere lading op weg naar eenzelfde bestemming.”

Onderzoek gestart

Omdat havens een kernrol spelen in goederenvervoer, is Iris Vis samen met collega-onderzoekers in januari 2016 gestart met het vierjarige NWO-onderzoeksproject “Towards virtual ports in a Physical Internet” in nauwe samenwerking met Groningen Seaports en Havenbedrijf Rotterdam. Een van de doelen van het project is om de rol van stakeholders, zoals havenbedrijven, te bepalen in het Physical Internet. Vis: “Havens zijn de hoekstenen van Physical Internetnetwerken. Via havens worden goederen het achterland in getransporteerd. We gaan nu als eerste een blauwdruk ontwikkelen: wie zijn de partijen die een rol spelen in Physical Internet en welke rol is dit dan?” Wereldwijd is dit het eerste onderzoeksproject op het gebied van Physical Internet waarin de rol van havens centraal staat.

Michiel Nijdam is strateeg bij het Havenbedrijf Rotterdam: “Physical Internet is een interessante gedachte vanuit de haven gezien. Het kan een enorme efficiëntieslag in de logistiek veroorzaken, waardoor we nog meer lading kunnen verwerken. Dus we vinden het belangrijk mee te werken aan dit onderzoek.”

Physical Internet kan een enorme efficiëntieslag veroorzaken in de logistiek.

Michiel NIjdam, Havenbedrijf Rotterdam

In 2050 zou het er moeten zijn

In de visie van de Europese Commissie zou het Physical Internet in 2050 zijn gerealiseerd. De weg daarnaar toe is niet verder gespecificeerd. Iris Vis “Voor we daar zijn, zijn er nog vele vragen te beantwoorden. Zoals: wat gaan de verdienmodellen zijn voor betrokken partijen? Wie zijn magazijn uitleent aan een andere gebruiker, wil daar natuurlijk wel wat voor terug. “

Ook het Havenbedrijf van Rotterdam beseft dat het nog in een vroeg stadium is. Nijdam: “Het is natuurlijk nog niet zo concreet als je hoopt. Maar het idee is er, en stap voor stap kan de logistiek zo efficiënter en duurzamer worden.”

Het Physical Internet: dit artikel is deel 4 van een serie artikelen over innovaties die de toekomst van de haven en transportsector kunnen beïnvloeden. Redacties zijn vrij deze artikelen, video's en infographics te gebruiken. U kunt ze hier downloaden.>

Choose your language

The page is not available in chosen language.

Go to the front page