“Zonder deze materialen valt alles stil”
Ze zitten in telefoons, in stopcontacten, in de batterij van je horloge en het scherm waar je nu op kijkt. Zonder dat we het doorhebben, vormen kritieke materialen de basis van vrijwel alles wat we gebruiken. Toch staan we er zelden bij stil. Dat moet anders, vindt Eva Verschoor.
Als Programmamanager Kritieke Materialen bij het Havenbedrijf Rotterdam werkt ze aan de onzichtbare laag van onze economie. “Het zit in vrijwel alles,” zegt ze. “Van batterijen tot windmolens en van chips tot je elektrische fiets.” Kritieke materialen zijn niet nieuw. Ze worden al jaren gebruikt en komen al decennialang via de haven binnen. Wat wel nieuw is, is de context. Veel van de verwerkte materialen komen uit landen die de afgelopen decennia hebben geïnvesteerd in alle schakels in de keten: mijnen, raffineren, verwerken, zoals China heeft gedaan. Dat betekent dat als zulke landen daar reden toe zien, de toegang van Europa tot deze cruciale materialen kan worden verhinderd. “Dan gaat het ineens over medische apparatuur of de energietransitie die stilvalt.” Corona heeft dat zichtbaar gemaakt en met toenemende geopolitieke spanningen kunnen toevoerlijnen vaker worden gehinderd. En daarmee ook de urgentie van Eva’s werk: het versterken van leveringszekerheid.
Versterken van ketens
Met haar team bouwt ze aan een strategie die de weerbaarheid van Europese grondstofketens vergroot en Rotterdam positioneert als een toonaangevende hub voor kritieke materialen binnen Europa. “Om leveringszekerheid te verhogen kun je allerlei acties ondernemen op cruciale schakels in die keten. Bijvoorbeeld door eerder in de keten betrokken te zijn met raffinage en verwerking, door in het midden van de keten samenwerking te zoeken met logistieke partners voor bijvoorbeeld strategische voorraadvorming en door toegevoegde waarde faciliteiten dichter bij huis te organiseren.” Ze kijkt naar internationale samenwerking, maar ook verwerking, handel en logistiek: “Als je helemaal achteraan in de keten zit, heb je minder controle. Dus we schuiven naar voren. Dat geeft meer grip.” Maar een weerbare keten vraagt ook om aandacht voor de achterkant van de keten: het behouden, hergebruiken, recyclen en terugwinnen van materialen geeft Europa en Rotterdam juist extra strategische slagkracht.
“Als je helemaal achteraan in de keten zit, heb je minder controle. Dus we schuiven naar voren. Dat geeft meer grip.”
Verder dan Rotterdam
Ze kijkt verder dan Rotterdam alleen. Haar werk speelt zich af op meerdere niveaus en juist dat maakt het complex. Én interessant. Internationaal bouwt ze relaties op met landen waar grondstoffen vandaan komen, met aandacht voor eerlijke en duurzame samenwerking. In Europa werkt ze aan strategische autonomie en afstemming met Brussel. Nationaal sluit ze aan op beleid en prioriteiten. En regionaal kijkt ze wat concreet mogelijk is in en rond Rotterdam. Ze schakelt moeiteloos tussen die werelden: “Je kunt dit werk niet doen vanuit één perspectief. Je moet begrijpen wat er speelt in de hele keten, op alle niveaus. En dat kan alleen als je naar buiten gaat, als je mensen spreekt.”
Energie uit mensen
Wat haar daarin helpt, is haar plezier in netwerken. Van het moment waarop ideeën samenkomen en er iets nieuws ontstaat. Van het gevoel dat je niet alleen werkt aan een plan, maar aan een gezamenlijke beweging. “Ik ga echt aan van die momenten waarop je voelt: hier zit iets. Dat je samen met anderen kansen ziet en besluit om daar voor te gaan.” Dat verbinden begon voor haar al vroeg. Ze vertelt lachend over haar studietijd, over hoe een toevallige ontmoeting in een sportschool uiteindelijk leidde tot een interview met de ex-president van Bolivia.
Wereldburger
Ze ziet zichzelf als wereldburger. Eva woonde en werkte onder andere in Bolivia en Nicaragua. In Panama, waar ze werkte voor de Nederlandse ambassade, zag ze dagelijks schepen door het kanaal trekken. Daar ontstond het besef van de schaal en betekenis van wereldhandel. En van de rol die Rotterdam daarin speelt. “Daar viel het kwartje. Ik zag hoe alles samenkomt in een haven. De connectie met de wereld, de impact die je kunt maken. Toen wist ik: daar wil ik werken.” Toen ze medewerkers van de Rotterdamse haven ontving, vroeg ze wat nodig was om voor het Havenbedrijf te werken. Ze maakte een plan. In 2024 bereikte ze haar doel. “Het was voor mij heel duidelijk: ik wil naar Rotterdam. Omdat het hier gebeurt.” Wat begon als een functie als business manager, groeide in korte tijd door naar haar huidige rol als programmamanager. “Ik mag het allemaal bij elkaar brengen. Daar ligt mijn kracht.”
Een persoonlijke drijfveer
Achter haar professionele ambitie zit een minstens zo sterke persoonlijke drijfveer. Eva werd als baby geadopteerd uit India. Ze spreekt daar open over. “Ik zie mijn adoptie als een daad van liefde. Mijn biologische moeder heeft mij afgestaan omdat ze zelf niet voor mij kon zorgen en omdat ze mij een betere toekomst wilde bieden. Dat besef neem ik elke dag mee.” Haar adoptie geeft haar kracht: het is de bron van haar ambitie en behoefte om iets bij te dragen. “Als ik daar was opgegroeid, had mijn leven er heel anders uitgezien. Dat heeft me geleerd om steeds te kijken hoe ik de kansen die ik krijg maximaal kan benutten.”
Het begint bij jezelf
Die bewustwording speelt ook een centrale rol in haar boodschap. Want als het gaat om kritieke materialen, begint verandering volgens haar niet alleen bij beleid of industrie, maar ook bij onszelf. “We gebruiken zoveel zonder erbij na te denken. Alles wat we kopen, heeft een oorsprong. Daar zitten verhalen achter, maar ook impact. Nieuwe mijnen, grondstoffen die ergens vandaan moeten komen. Dat besef ontbreekt vaak.” Ze wil dat mensen erover nadenken. “Gebruik dingen niet zomaar als wegwerpartikel. Sta even stil. Waar komt het vandaan? Wat betekent het dat jij het nu gebruikt?” Ze benadrukt: “Probeer anders te kijken naar wat vanzelfsprekend lijkt.” Ze probeert er in haar eigen leven bewust mee om te gaan. Minder weggooien, meer hergebruiken, nadenken over wat je koopt. Zeker nu ze moeder is. “Mijn dochter draagt voornamelijk tweedehands kleding en we hebben bewust zoveel mogelijk duurzaam speelgoed in huis.” Ze vervolgt: “Als ouder heb je een verantwoordelijkheid. Wat geef je door? Welke wereld laat je achter?” Het is een oproep die verder gaat dan consumptie. “Het gaat om bewustzijn, om transparantie in ketens, om het besef dat ons gedrag invloed heeft, ook als we dat niet direct zien.”
Werken met de lange adem
Het programma waar ze aan werkt, kent geen snelle resultaten. Het gaat om ontwikkelingen die jaren, soms decennia duren. De horizon ligt richting 2050. “Maar dat betekent wel dat je vandaag moet beginnen.” Dat wringt soms, erkent ze. Processen kosten tijd, vergunningen, afstemming tussen partijen. Het tempo ligt voor Eva niet altijd hoog genoeg. Maar opgeven is geen optie. “Je moet blijven duwen. Blijven geloven dat het kan. Want als je dat niet doet, gebeurt er helemaal niets.”
Het vraagt om een andere manier van denken. Om geduld, volharding en het vermogen om door te gaan, ook als het langzaam gaat. “Het is soms frustrerend, maar ook precies waarom het nodig is.” Tegelijkertijd zit haar geluk vaak juist in de kleine momenten tussendoor. In het zien groeien van een team dat zich gezamenlijk inzet voor hetzelfde doel. Wat begon als een opdracht van Eva alleen, is uitgegroeid tot een breed gedragen programma. “Dat je dan om je heen kijkt en denkt: dit hebben we samen opgebouwd. Dat vind ik echt bijzonder.” Ze is ervan overtuigd dat we elkaar nodig hebben om dit verder te brengen. Ze doet dan ook een oproep: “Ik hoop dat mensen die dit lezen mij weten te vinden. Zodat we samen kunnen werken richting de toekomst.”
Wat we doorgeven
Voor Eva komt alles uiteindelijk samen in één vraag: wat laten we na? Als ze vooruitkijkt, hoopt ze vooral op een wereld die veiliger en meer verbonden is. Waarin we niet alleen denken in economische groei, maar ook in verantwoordelijkheid en samenwerking. En misschien nog wel belangrijker: een wereld waarin we beter begrijpen wat we gebruiken. “Het hoeft niet perfect. Maar denk na. Sta stil bij waar spullen vandaan komen en wat dat betekent. Want uiteindelijk gaat het niet om wat we hebben, maar om wat we doorgeven.” Ze vervolgt: “Net als mijn biologische moeder - en dat zeg ik heel bewust - word je niet herinnerd om wat je hebt, maar om de toekomst die je probeert te beschermen.”